Γεωτρήσεις και άδειες χρήσης νερού: παράταση έως το 2028, υδρόμετρα και πρόστιμα

Όποιος αντλεί νερό από γεώτρηση, πηγάδι ή πηγή για να ποτίσει χρειάζεται άδεια χρήσης νερού, και κάθε σημείο υδροληψίας, ακόμη και ένα πηγάδι που δεν χρησιμοποιείται, πρέπει να είναι γραμμένο σε εθνικό μητρώο. Τον Ιούνιο του 2025 μια κοινή υπουργική απόφαση παρέτεινε αυτοδίκαια τις άδειες έως ένα έτος μετά την 3η αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών, δηλαδή, κατά τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, έως τις 31/12/2028, και ζήτησε από τους κατόχους παλαιών αδειών υπεύθυνη δήλωση με την ένδειξη του υδρομέτρου έως τις 30/6/2026. Ο οδηγός εξηγεί τι ισχύει και πού διαφωνούν οι ίδιες οι υπηρεσίες.

Ενδεικτική φωτογραφία: αντλητικό συγκρότημα πηγαδιού για άρδευση στο Αργόν Πεδίον της Αρκαδίας (φωτ.: ulrichstill, CC BY-SA 3.0 DE)^[1].

1. Η σύντομη απάντηση

Η άδεια χρήσης νερού δεν είναι νέα υποχρέωση. Σήμερα τη ρυθμίζει η ΚΥΑ 146896/2014, που ορίζει ποιες χρήσεις χρειάζονται άδεια, ποια δικαιολογητικά ζητούνται, πόσο διαρκεί η άδεια και ποια πρόστιμα επιβάλλονται^[3]. Μαζί της λειτουργεί το Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας (ΕΜΣΥ), στο οποίο πρέπει να είναι γραμμένη κάθε γεώτρηση, κάθε πηγάδι και κάθε πηγή^[6].

Η διάρκεια των αδειών συνδέεται με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών, που αναθεωρούνται ανά έξι έτη κατά την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα^[3][14]. Επειδή πολλές άδειες έληγαν από τις 17 Μαΐου 2025, η ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΠΔΥΠ/68264/1004/2025 τις παρέτεινε αυτοδίκαια έως ένα έτος μετά την 3η αναθεώρηση των Σχεδίων^[2][7]. Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις Αττικής, Κρήτης και Μακεδονίας-Θράκης αναφέρουν ως ημερομηνία λήξης τις 31/12/2028^[7][8][9].

Η ίδια απόφαση πρόσθεσε μια υποχρέωση: οι κάτοχοι παλαιότερων αδειών που δεν τροποποιήθηκαν έκτοτε έπρεπε να υποβάλουν έως τις 30/6/2026 υπεύθυνη δήλωση ότι τηρούν τους όρους της άδειας, με τον σειριακό αριθμό και την τρέχουσα ένδειξη του υδρομέτρου, όπου απαιτείται, και φωτογραφίες^[2]. Η προθεσμία έληξε. Έως τις 26 Οκτωβρίου 2026 δεν βρήκαμε απόφαση που να την παρατείνει.

Η πρόταση που κυκλοφόρησε, «παράταση έως το 2028, υδρόμετρα με ετήσιες ενδείξεις, πρόστιμα 300 έως 3.000 ευρώ», είναι κατά βάση σωστή, με τρεις διορθώσεις. Η ημερομηνία του 2028 είναι ερμηνεία των υπηρεσιών, που συνδέεται με την 3η αναθεώρηση. Η ετήσια υποβολή ενδείξεων προκύπτει από τους όρους της άδειας και από την πρακτική της Αττικής, όχι από ενιαίο εθνικό κανόνα. Τα 300 έως 3.000 ευρώ αφορούν μόνο την υπεύθυνη δήλωση· τα πρόστιμα για χρήση ή για έργο χωρίς άδεια φτάνουν τα 5.000 και τα 10.000 ευρώ αντίστοιχα^[2][3][7].

2. Ποιοι κανόνες ισχύουν

Για την ΚΥΑ 146896/2014 χρησιμοποιούμε το κωδικοποιημένο κείμενο και τα ΦΕΚ των αλλαγών του 2020 και του 2025· τα παραρτήματα, από το αρχικό κείμενο^[2][3][4][5].

Πριν από το 2014

Η άδεια χρήσης νερού δεν ξεκίνησε το 2014. Την προέβλεπε ήδη ο ν. 1739/1987 και στη συνέχεια ο ν. 3199/2003^[20]. Η ΚΥΑ 43504/2005 (ΦΕΚ Β΄ 1784/20.12.2005) όρισε τη διαδικασία και κατονόμασε ρητά την αγροτική χρήση, μαζί με την άρδευση, στις χρήσεις που χρειάζονται άδεια^[21]. Για τις χρήσεις που υπήρχαν ήδη χωρίς άδεια, η ΚΥΑ 150559/2011 (ΦΕΚ Β΄ 1440/16.6.2011) όρισε προθεσμία για την αίτηση: αρχικά έξι μήνες για τις αρδευτικές γεωτρήσεις, και μετά από διαδοχικές παρατάσεις έως τις 15/1/2014. Η ίδια προθεσμία ίσχυσε και για όσους άρχισαν να χρησιμοποιούν νερό χωρίς άδεια μετά τις 20/12/2005 και πριν από τις 16/6/2011^[22]. Η ΚΥΑ 150559/2011 καταργήθηκε με την ΚΥΑ 146896/2014· όποιος δεν υπέβαλε αίτηση τότε υπάγεται σήμερα στις ρυθμίσεις της ενότητας 11^[3]. Οι πράξεις αυτές δεν απαιτούσαν να αναφέρεται η γεώτρηση στο συμβόλαιο μεταβίβασης· η υποχρέωση για πιστοποιητικό ΕΜΣΥ στις συμβολαιογραφικές πράξεις ισχύει από τον Ιανουάριο του 2014 (ενότητα 4)^[6].

3. Ποιος χρειάζεται άδεια

Άδεια χρήσης χρειάζονται κυρίως η ύδρευση, η αγροτική, η βιομηχανική και η ενεργειακή χρήση και η χρήση για αναψυχή, από επιφανειακά ή υπόγεια νερά^[3]. Για τον παραγωγό, αυτό σημαίνει ότι κάθε άντληση νερού για άρδευση ή για πότισμα ζώων χρειάζεται άδεια. Όταν το έργο είναι νέο, χρειάζεται πρώτα άδεια εκτέλεσης έργου, δηλαδή άδεια για να ανοιχτεί η γεώτρηση, και μετά άδεια χρήσης· για ορισμένα έργα η αρχή εκδίδει ενιαία πράξη^[3].

Ποιος υποβάλλει την αίτηση

• Ο ιδιοκτήτης ή ο χρήστης του σημείου. Αίτηση υποβάλλει όποιος έχει δικαίωμα χρήσης του σημείου υδροληψίας και των χωραφιών όπου χρησιμοποιείται το νερό: ο κύριος, ο επικαρπωτής, ο μισθωτής. Το δικαίωμα αποδεικνύεται με συμβόλαιο, κωδικό κτηματολογίου, μισθωτήριο ή αντίγραφο της δήλωσης ΟΣΔΕ και, ελλείψει αυτών, με υπεύθυνη δήλωση του ιδιοκτήτη^[4].
• Οι συνιδιοκτήτες. Ο καθένας ευθύνεται για ολόκληρο το πρόστιμο, αν επιβληθεί^[3].
• Το συλλογικό δίκτυο. Όταν το νερό έρχεται από δημόσιο, δημοτικό ή εποπτευόμενο συλλογικό δίκτυο, όπως ένας τοπικός οργανισμός εγγείων βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), την άδεια την παίρνει ο φορέας του δικτύου για λογαριασμό των χρηστών· τηρεί μητρώο χρηστών και επιμερίζει το νερό^[3]. Η άδεια του δικτύου δεν αναιρεί την ατομική ευθύνη του κάθε χρήστη^[3].

Πότε δεν χρειάζεται άδεια

Η ΚΥΑ προβλέπει αρκετές εξαιρέσεις. Για τον παραγωγό η πιο χρήσιμη είναι η δεξαμενή έως 500 κυβικά μέτρα που γεμίζει με νερό της βροχής από στέγες ή θερμοκήπια ή με νερό που μεταφέρεται από αδειοδοτημένο σημείο υδροληψίας^[3]. Όποιος επικαλείται την εξαίρεση χωρίς να πληροί τις προϋποθέσεις της τιμωρείται με πρόστιμο 1.000 έως 2.000 ευρώ^[3].

Το πηγάδι ή η γεώτρηση που δεν χρησιμοποιείται δεν χρειάζεται άδεια χρήσης. Πρέπει όμως να γραφτεί στο ΕΜΣΥ ως ανενεργό και, κατά την ΚΥΑ, να σφραγιστεί ή να καταστραφεί με δαπάνη του ιδιοκτήτη, σύμφωνα με τις οδηγίες της Διεύθυνσης Υδάτων. Ο ιδιοκτήτης ειδοποιεί εγγράφως τη Διεύθυνση Υδάτων και την Περιφέρεια (ΟΤΑ β΄ βαθμού) τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν από τις εργασίες, και συντάσσεται πρακτικό σφράγισης ή καταστροφής^[3].

Όταν υπάρχει αρδευτικό δίκτυο

Όταν η ανάγκη σε νερό καλύπτεται πλήρως από δημόσιο ή δημοτικό δίκτυο, δεν εκδίδεται ούτε ανανεώνεται ιδιωτική άδεια. Η ΚΥΑ εξαιρεί ρητά τις αρδευτικές γεωτρήσεις μέσα σε περιοχή αρδευτικού δικτύου που ποτίζουν τις καλλιέργειες κατά το διάστημα του έτους κατά το οποίο το δίκτυο δεν λειτουργεί^[3].

4. Το Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας

Το ΕΜΣΥ συστάθηκε το 2014 με την ΚΥΑ 145026/2014. Σε αυτό εγγράφονται όλα τα σημεία υδροληψίας, δηλαδή γεωτρήσεις, πηγάδια και πηγές, είτε χρησιμοποιούνται είτε όχι^[6][12].

• Ενεργά σημεία. Για όσα χρησιμοποιούνται, έστω και περιστασιακά, ακολουθείται η διαδικασία της άδειας χρήσης και η εγγραφή στο ΕΜΣΥ γίνεται από τη Διεύθυνση Υδάτων· για όσα σημεία έχουν άδεια που εκδόθηκε μετά τις 20/12/2005 δεν χρειάζεται χωριστή εγγραφή^[12]. Από τις 14/3/2017 αίτηση εγγραφής υποβάλλεται μόνο για τα ανενεργά σημεία· τα ενεργά εγγράφονται αυτοδίκαια μόλις κατατεθεί ο φάκελος της άδειας χρήσης^[23].
• Ανενεργά σημεία. Για όσα δεν χρησιμοποιούνται, ακόμη και για ένα διακοσμητικό πηγάδι, υποβάλλεται αίτηση-δήλωση εγγραφής με θεωρημένη υπογραφή. Η προθεσμία για εγγραφή χωρίς πρόστιμο έληξε στις 31/12/2014· έκτοτε η εγγραφή απαιτεί παράβολο 100 ευρώ υπέρ του Πράσινου Ταμείου^[3][12]. Η αίτηση κατατίθεται στον δήμο όπου βρίσκεται η υδροληψία ή απευθείας στη Διεύθυνση Υδάτων, ανάλογα με την περιοχή^[12].

Γιατί το μητρώο έχει σημασία στις μεταβιβάσεις

Για τη σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης που αφορά ακίνητο με υφιστάμενη υδροληψία, όπως πώληση, γονική παροχή ή αποδοχή κληρονομιάς, χρειάζεται πιστοποιητικό ΕΜΣΥ, εκτός αν ο κωδικός ΕΜΣΥ αναγράφεται στην άδεια χρήσης ή στο τοπογραφικό^[6][12]. Ο κανόνας ισχύει από την ΚΥΑ 145026/2014 (ΦΕΚ Β΄ 31/14.1.2014)· για τα παλαιότερα συμβόλαια δεν προβλεπόταν κάτι αντίστοιχο^[6][21][22]. Στην πράξη, μια γεώτρηση που δεν είναι γραμμένη πουθενά μπορεί να καθυστερήσει τη μεταβίβαση του χωραφιού.

5. Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Η διαδικασία είναι η ίδια για νέα άδεια, για τροποποίηση και για ανανέωση. Ο φάκελος υποβάλλεται στην υπηρεσία υποδοχής, εξετάζεται από τη Διεύθυνση Υδάτων και η άδεια εκδίδεται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση στην οποία ανήκει η λεκάνη απορροής του σημείου. Η ΚΥΑ ονομάζει αρμόδιο όργανο τον Γενικό Γραμματέα της· σήμερα τις άδειες τις υπογράφει ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης^[3][18].

Η υπηρεσία υποδοχής δεν είναι παντού η ίδια. Στον Δήμο Καρδίτσας, για παράδειγμα, η αίτηση για υφιστάμενο σημείο υποβάλλεται στον δήμο^[17]· η Περιφέρεια Θεσσαλίας αναφέρει ότι η αίτηση υποβάλλεται στο αρμόδιο τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται το σημείο^[16]. Πριν καταθέσετε, ρωτήστε τον δήμο σας ποια υπηρεσία παραλαμβάνει τον φάκελο.

Οι προθεσμίες του Πίνακα 2 είναι αυτές που ορίζει η ΚΥΑ. Δημόσια στοιχεία για τον πραγματικό χρόνο έκδοσης ανά Αποκεντρωμένη Διοίκηση δεν βρήκαμε. Ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα αδειοδότησης δεν υπάρχει ακόμη: τον Μάιο του 2026 προκηρύχθηκε χρηματοδότηση 1,24 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη ηλεκτρονικού συστήματος αδειοδότησης υδροληψιών, με περίοδο υποβολής της πρότασης από 12/5/2026 έως 31/12/2026^[15].

Τροποποίηση, ανανέωση, καθαρισμός

• Τροποποίηση χρειάζεται, πριν γίνει η αλλαγή, όταν αλλάζει η χρήση του νερού ή η ποσότητα ή όταν μια γεώτρηση αντικαθίσταται από άλλη. Η αντικατάσταση είναι τροποποίηση μόνο αν μένουν ίδια η δραστηριότητα, η ποσότητα, ο υδροφορέας και τα τεχνικά χαρακτηριστικά· αλλιώς αδειοδοτείται ως νέο έργο και η παλιά γεώτρηση σφραγίζεται^[3].
• Αλλαγή δικαιούχου, για παράδειγμα μετά από πώληση ή κληρονομιά: ο ενδιαφερόμενος ενημερώνει αμέσως την αδειοδοτούσα αρχή, η οποία κρίνει αν θα τροποποιήσει την άδεια^[3].
• Ανανέωση: ο φάκελος υποβάλλεται μέσα στους 6 μήνες πριν από τη λήξη της άδειας, με υπεύθυνη δήλωση ότι δεν άλλαξαν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τα στοιχεία του φακέλου και ότι τηρούνται οι όροι^[3]. Με την αυτοδίκαιη παράταση, ανανέωση δεν χρειάζεται πριν από τη νέα ημερομηνία λήξης (ενότητα 8).
• Καθαρισμός γεώτρησης ή πηγαδιού χωρίς αλλαγή των τεχνικών χαρακτηριστικών δεν απαιτεί τροποποίηση. Υποβάλλεται όμως έκθεση γεωλόγου πριν και μετά τις εργασίες, και απαιτείται επίβλεψη από ιδιώτη γεωλόγο^[3].

6. Τα δικαιολογητικά

Τα δικαιολογητικά για την άδεια χρήσης ορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ της ΚΥΑ 146896/2014 και, για την άδεια εκτέλεσης έργου, στο Παράρτημα ΙΙ. Όσα έχουν ήδη κατατεθεί σε προηγούμενο στάδιο και δεν άλλαξαν δεν υποβάλλονται ξανά^[4].

Η ποσότητα νερού και ο ΟΣΔΕ

Η άδεια ορίζει ελάχιστη και μέγιστη ετήσια ποσότητα νερού. Για αγροτική χρήση που είναι καταγεγραμμένη στον ΟΣΔΕ, η Διεύθυνση Υδάτων λαμβάνει υπόψη τη χρήση των τελευταίων πέντε ετών, όπως φαίνεται στις δηλώσεις ΟΣΔΕ· για όσους δεν δηλώνουν στον ΟΣΔΕ, τη χρήση που δηλώνουν στην αίτηση^[3]. Η αρχή μπορεί να χορηγήσει μικρότερη ποσότητα από όση ζητήθηκε, αν το επιβάλλει το Σχέδιο Διαχείρισης της περιοχής, αλλά πρέπει πρώτα να ενημερώσει γραπτώς τον αιτούντα για τον λόγο^[3]. Ό,τι δηλώνετε στον ΟΣΔΕ για τις αρδευόμενες εκτάσεις μετρά, λοιπόν, στην ποσότητα της άδειας.

Άδεια νερού και αγροτικό ρεύμα

Για την ηλεκτροδότηση αγροτικής εγκατάστασης, όπως μιας αντλίας γεώτρησης, υποβάλλεται στον προμηθευτή ρεύματος το Δελτίο Γεωργοτεχνικών και Γεωργοοικονομικών Στοιχείων (Δελτίο Νο1), όπου αναγράφονται ο αριθμός της άδειας χρήσης νερού και η ημερομηνία λήξης της. Όταν η άδεια λείπει ή έχει λήξει, ζητείται βεβαίωση ότι υποβλήθηκε αίτηση για έκδοση ή ανανέωση^[3]. Η ΚΥΑ ταυτίζει τον καταναλωτή ρεύματος της αγροτικής εγκατάστασης με τον χρήστη του νερού^[3].

7. Τι κοστίζει

Η ΚΥΑ 146896/2014 δεν ορίζει παράβολο για την εμπρόθεσμη αίτηση άδειας χρήσης. Παράβολο προβλέπει μόνο για τις εκπρόθεσμες περιπτώσεις, και η καταβολή του είναι προϋπόθεση για να εξεταστεί ο φάκελος^[3]. Το κύριο κόστος για τον παραγωγό βρίσκεται αλλού: στις μελέτες και στα έργα.

Για αμοιβές μελετητών και τιμές υδρομέτρων δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, και δεν δίνουμε ενδεικτικά ποσά.

8. Η παράταση έως το 2028

Η ΚΥΑ 68264/1004/2025 αντικατέστησε την παράγραφο 4 του άρθρου 6 της ΚΥΑ 146896/2014. Η διάρκεια των αδειών ακολουθεί πλέον τον κύκλο αναθεώρησης των Σχεδίων Διαχείρισης, με τις εξής διακρίσεις^[2]:

Η παράταση είναι αυτοδίκαιη: δεν χρειάζεται αίτηση ανανέωσης ούτε έκδοση νέας απόφασης^[7][10]. Οι υπηρεσίες τη συνδέουν με μια προϋπόθεση: να μην έχουν αλλάξει τα στοιχεία, οι όροι και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της άδειας^[7][10]. Αν άλλαξε η ποσότητα, η χρήση, ο δικαιούχος ή η γεώτρηση, η παράταση δεν σας καλύπτει: χρειάζεται τροποποίηση της άδειας^[3][7].

Γιατί 2028

Το κείμενο της ΚΥΑ δεν αναφέρει ημερομηνία· παραπέμπει στην 3η αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης^[2]. Η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα, που τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2000, προβλέπει αναθεώρηση των σχεδίων το αργότερο 15 έτη μετά την έναρξη ισχύος της και, στη συνέχεια, ανά έξι έτη^[14]· με αυτόν τον κύκλο, η επόμενη αναθεώρηση προβλέπεται έως τον Δεκέμβριο του 2027. Η 2η αναθεώρηση των ελληνικών σχεδίων εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2024^[2]. Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις Αττικής, Κρήτης και Μακεδονίας-Θράκης γράφουν «έως 31/12/2028»^[7][8][9]· η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου γράφει «τουλάχιστον έως τα τέλη του 2028»^[10]. Αν η 3η αναθεώρηση καθυστερήσει, η λήξη μετατίθεται, κατά τη διατύπωση της ΚΥΑ, ένα έτος μετά την έγκρισή της.

Οι άδειες πριν από το 2006

Η αυτοδίκαιη παράταση αφορά τις άδειες που εκδόθηκαν μετά το 2005^[2]. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης σημειώνει ότι για τις άδειες που χορηγήθηκαν πριν από το 2006, καθώς και για κάθε άδεια που χρειάζεται τροποποίηση, υποβάλλεται νέος φάκελος με τα δικαιολογητικά της ΚΥΑ 146896/2014^[9]. Αν η άδειά σας είναι τόσο παλιά, μην υποθέσετε ότι καλύπτεστε έως το 2028.

9. Η υπεύθυνη δήλωση της 30ής Ιουνίου 2026

Η ΚΥΑ 68264/1004/2025 πρόσθεσε την παράγραφο 7 στο άρθρο 14 της ΚΥΑ 146896/2014. Για τις άδειες «που έχουν εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και έκτοτε δεν έχουν τροποποιηθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις της», ο δικαιούχος όφειλε να υποβάλει έως τις 30/06/2026, απευθείας στην αδειοδοτούσα αρχή, υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986^[2]. Η δήλωση περιλαμβάνει:

• ότι τηρούνται οι όροι της υφιστάμενης άδειας·
• τον σειριακό αριθμό και την τρέχουσα ένδειξη του υδρομέτρου, όπου απαιτείται·
• φωτογραφική τεκμηρίωση^[2].

Οι Διοικήσεις Αττικής και Κρήτης δέχονται τη δήλωση με θεώρηση του γνησίου της υπογραφής σε δημόσια υπηρεσία ή μέσω gov.gr και την παραλαμβάνουν ταχυδρομικά ή ηλεκτρονικά^[7][8]. Η Μακεδονία-Θράκη δημοσίευσε και υπόδειγμα δήλωσης^[9].

Ποιος έπρεπε να την υποβάλει

Η φράση «πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας» μπορεί να σημαίνει την ΚΥΑ 146896/2014, όπου προστέθηκε η παράγραφος, ή την ΚΥΑ του 2025. Οι υπηρεσίες δεν συμφωνούν:

Η κοινή βάση είναι σαφής: όποιος έχει άδεια του 2006 έως 2014 που δεν τροποποιήθηκε έπρεπε να υποβάλει δήλωση σε όλες τις περιοχές. Για τις άδειες μετά το 2014 η απάντηση εξαρτάται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση.

Δήλωση και παράταση

Η ΚΥΑ παρατείνει τις άδειες αυτοδίκαια και, χωριστά, επιβάλλει πρόστιμο σε όποιον δεν υποβάλει τη δήλωση^[2]. Δεν γράφει ότι η παράταση χάνεται αν λείπει η δήλωση. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, ωστόσο, γράφει ότι οι άδειες παρατείνονται «με την προϋπόθεση ότι» θα υποβληθεί η δήλωση έως τις 30/06/2026^[8]. Αν δεν υποβάλατε δήλωση, μην υποθέσετε ότι η άδειά σας ισχύει· ρωτήστε γραπτά τη Διεύθυνση Υδάτων.

10. Υδρόμετρα και ενδείξεις

Τι ζητά η ΚΥΑ για τη γεώτρηση

Το Παράρτημα VI της ΚΥΑ 146896/2014, με τους ελάχιστους όρους των αδειών, ορίζει για τη χρήση νερού: «Να τοποθετηθεί μη μηδενιζόμενο υδρόμετρο στην κεφαλή του σημείου υδροληψίας με κοινοποίηση του σειριακού αριθμού στη Δ/νση Υδάτων ή να τηρούνται στοιχεία της καταγραφής του μετρητή και της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος»^[4]. Όπου υπάρχει ή μπορεί να τοποθετηθεί πιεζομετρικός σωλήνας, η στάθμη του υδροφορέα πρέπει να ελέγχεται με σταθμήμετρο^[4]. Για την αγροτική χρήση, το ίδιο παράρτημα ζητά να αποφεύγεται η άρδευση με καταιονισμό, όπως μικροεκτοξευτές και τεχνητή βροχή, τις θερμές ώρες της ημέρας^[4]. Οι υδατοκαλλιέργειες και οι ιχθυοκαλλιέργειες που χρησιμοποιούν επιφανειακά νερά εξαιρούνται από το υδρόμετρο^[5].

Η διατύπωση «ή να τηρούνται στοιχεία» αφήνει περιθώριο ερμηνείας. Η ΚΥΑ του 2025 ζητά την ένδειξη του υδρομέτρου «όπου απαιτείται»^[2]. Το τι απαιτείται για τη δική σας γεώτρηση το γράφουν οι όροι της άδειάς σας. Διαβάστε τους.

Οι ετήσιες ενδείξεις

Η Διεύθυνση Υδάτων Αττικής ζητά ρητά από τους κατόχους αδειών που εκδόθηκαν από το 2005 και μετά να καταθέτουν κάθε χρόνο, από τον Οκτώβριο έως το τέλος του έτους^[7]:

• την τρέχουσα ένδειξη του υδρομέτρου σε κυβικά μέτρα, τον σειριακό αριθμό, την ημερομηνία της ένδειξης και φωτογραφία·
• χημική ανάλυση του νερού, αν το ορίζουν οι όροι της άδειας, με τουλάχιστον ηλεκτρική αγωγιμότητα, ολικά διαλυμένα στερεά, χλωριόντα και νάτριο^[7].

Η ίδια υπηρεσία ζητά να ενημερώνεται αμέσως για κάθε αλλαγή υδρομέτρου, με τις ενδείξεις του παλιού και του νέου, και πριν από κάθε εργασία στην αντλία^[7]. Αντίστοιχη γενική οδηγία δεν εντοπίσαμε σε άλλες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Όπου η νομοθεσία απαιτεί μετρήσεις ποσοτικών ή ποιοτικών παραμέτρων, τα αποτελέσματα κοινοποιούνται στη Διεύθυνση Υδάτων^[4]. Η πιο ασφαλής πρακτική είναι να φωτογραφίζετε την ένδειξη μία φορά τον χρόνο, την ίδια περίοδο, και να κρατάτε τις φωτογραφίες.

Στα συλλογικά δίκτυα

Η ΚΥΑ 103755/2994/2024 υποχρεώνει τους παρόχους νερού για αγροτική χρήση, όπως οι οργανισμοί εγγείων βελτιώσεων, να τοποθετήσουν σταδιακά συστήματα μέτρησης σε όλους τους χρήστες του δικτύου τους μέσα σε δύο χρόνια, «εφόσον αυτό είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό», και σε κάθε περίπτωση έως το τέλος του 2026^[13]. Η χρέωση έχει σταθερό σκέλος ανά στρέμμα και μεταβλητό ανά κυβικό μέτρο· όπου δεν υπάρχει μέτρηση, η κατανάλωση εκτιμάται, για παράδειγμα από την έκταση, την καλλιέργεια ή την ενέργεια της άντλησης^[13]. Η υποχρέωση αυτή αφορά τα συλλογικά δίκτυα· για τις ιδιωτικές γεωτρήσεις η ίδια ΚΥΑ εξαιρεί τον υπολογισμό του χρηματοοικονομικού κόστους^[13], και το υδρόμετρό τους ρυθμίζεται από την άδεια χρήσης.

11. Πρόστιμα

Τα πρόστιμα του άρθρου 13 της ΚΥΑ 146896/2014 επιβάλλονται με απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ύστερα από εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων και ακρόαση του ενδιαφερομένου^[3].

Όταν προσέρχεστε αυτοβούλως

Για υφιστάμενο σημείο χωρίς άδεια, η ΚΥΑ ξεχωρίζει όποιον προσέρχεται μόνος του από όποιον εντοπίζεται σε έλεγχο. Αν το σημείο είναι γραμμένο στο ΕΜΣΥ, όποιος προσέρχεται αυτοβούλως πληρώνει 150 ευρώ· αν δεν είναι γραμμένο, 250 ευρώ. Αν η παράβαση διαπιστωθεί μετά από έλεγχο ή καταγγελία, το πρόστιμο είναι 3.000 έως 5.000 ευρώ^[3].

Η ρύθμιση αυτή ισχύει από τις 14/3/2017, με την ΚΥΑ 140424/2017, και δεν έχει καταληκτική ημερομηνία: καλύπτει κάθε αίτηση που υποβάλλεται μετά την έναρξη ισχύος της^[3][23]. Παλαιότερα, η ΚΥΑ 101123/2015 απάλλασσε από πρόστιμο τις αιτήσεις έως τις 30/9/2015 και όριζε έπειτα 50 ευρώ για κάθε μήνα καθυστέρησης έως το τέλος του 2015 και 1.000 έως 2.000 ευρώ από το 2016^[24]. Στην πράξη, υπηρεσίες όπως της Αττικής ζητούν τα 250 ευρώ ως δύο παράβολα: 100 ευρώ για την εκπρόθεσμη εγγραφή στο ΕΜΣΥ και 150 ευρώ για την εκπρόθεσμη αίτηση^[25].

Για υφιστάμενο σημείο που δεν γράφτηκε στο ΕΜΣΥ έως τις 31/12/2014, ο αιτών πρέπει επιπλέον να αποδείξει ότι η χρήση υπήρχε πριν τεθεί σε ισχύ το πρώτο Σχέδιο Διαχείρισης της περιοχής, για την Αττική πριν από τις 24/4/2013. Ως αποδείξεις η ΚΥΑ αναφέρει παλαιά άδεια, παλαιό συμβόλαιο που αναφέρει την υδροληψία, στοιχεία ηλεκτροδότησης ή το Γεωργοτεχνικό Δελτίο Νο1· αν δεν υπάρχουν, η υπηρεσία κάνει αυτοψία^[3][25]. Αν η παλαιότητα δεν αποδειχθεί και το Σχέδιο Διαχείρισης της περιοχής προβλέπει περιορισμούς, η χρήση μπορεί να απαγορευθεί και το σημείο να σφραγιστεί^[3].

Υποτροπή, μείωση, προσφυγή

• Υποτροπή μέσα σε πέντε έτη: το πρόστιμο διπλασιάζεται· σε επανειλημμένη υποτροπή, τριπλασιάζεται^[3].
• Πληρωμή σε 30 ημέρες: το πρόστιμο μειώνεται στο μισό, αν πληρωθεί μέσα σε 30 ημερολογιακές ημέρες από την κοινοποίηση. Η πληρωμή σημαίνει παραίτηση από κάθε προσφυγή. Η μείωση δεν ισχύει σε υποτροπή^[3][5].
• Προθεσμία συμμόρφωσης: πριν από το πρόστιμο μπορεί να δοθεί εύλογη προθεσμία για συμμόρφωση^[3].
• Προσφυγή: αίτηση θεραπείας στο όργανο που επέβαλε το πρόστιμο ή ιεραρχική προσφυγή στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και, στη συνέχεια, προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο, για το παραδεκτό της οποίας καταβάλλεται το 20% του προστίμου^[3].

12. Τρία παραδείγματα

Τα παραδείγματα είναι υποθετικά. Τα ποσά προκύπτουν από τα όρια της ΚΥΑ· το τελικό πρόστιμο το ορίζει η αρμόδια αρχή.

Άδεια του 2010 χωρίς δήλωση

Ο Γιώργος ποτίζει 5 εκτάρια (50 στρέμματα) βαμβάκι στη Λάρισα από γεώτρηση με άδεια χρήσης του 2010, που δεν τροποποιήθηκε. Δεν υπέβαλε υπεύθυνη δήλωση έως τις 30/6/2026.

• Η άδειά του ανήκει στις άδειες για τις οποίες ζητούν δήλωση όλες οι ανακοινώσεις του Πίνακα 6, καθώς είναι του 2010^[7][8][9].
• Κινδυνεύει με πρόστιμο 300 έως 1.000 ευρώ, που επιβάλλεται και για εκπρόθεσμη δήλωση^[2]. Αν του επιβληθούν, για παράδειγμα, 600 ευρώ και τα πληρώσει μέσα σε 30 ημέρες, θα πληρώσει 300 ευρώ^[3].
• Αν στη δήλωση γράψει ένδειξη υδρομέτρου που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, το επιπλέον πρόστιμο είναι 3.000 ευρώ^[2].
• Τι κάνει: επειδή η γεώτρηση είναι στη Θεσσαλία, απευθύνεται στον ΟΔΥΘ^[19], υποβάλλει τη δήλωση με φωτογραφίες και κρατά το αποδεικτικό.

Παλιό πηγάδι χωρίς άδεια

Η Ελένη κληρονόμησε στην Κρήτη ελαιώνα 1,5 εκταρίου (15 στρεμμάτων) με πηγάδι που ποτίζει από τη δεκαετία του 1990. Το πηγάδι γράφτηκε στο ΕΜΣΥ το 2014, αλλά άδεια χρήσης δεν εκδόθηκε ποτέ.

• Αν υποβάλει τώρα αυτοβούλως αίτηση για άδεια χρήσης, πληρώνει με παράβολο πρόστιμο 150 ευρώ, επειδή το σημείο είναι γραμμένο στο ΕΜΣΥ· η καταβολή είναι προϋπόθεση για να εξεταστεί ο φάκελος^[3].
• Αν το πηγάδι εντοπιστεί σε έλεγχο πριν από την αίτηση, το πρόστιμο είναι 3.000 έως 5.000 ευρώ· με πληρωμή σε 30 ημέρες, 1.500 έως 2.500 ευρώ^[3].
• Για τη μεταβίβαση του κτήματος στο όνομά της, ο συμβολαιογράφος θα ζητήσει πιστοποιητικό ΕΜΣΥ ή τον κωδικό ΕΜΣΥ^[6][12].

Ανενεργή γεώτρηση

Ο Κώστας έχει στη Φθιώτιδα παλιά γεώτρηση που δεν λειτουργεί από το 2012 και δεν γράφτηκε ποτέ στο ΕΜΣΥ. Τα 2 εκτάρια (20 στρέμματα) που ποτίζονταν από αυτήν ποτίζονται πλέον από το δίκτυο.

• Δεν χρειάζεται άδεια χρήσης, γιατί δεν αντλεί νερό. Χρειάζεται όμως εγγραφή στο ΕΜΣΥ ως ανενεργό σημείο, με παράβολο 100 ευρώ^[3][12].
• Πρέπει να σφραγίσει ή να καταστρέψει τη γεώτρηση με δικά του έξοδα, κατά τις οδηγίες της Διεύθυνσης Υδάτων, ειδοποιώντας τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν. Αν δεν το κάνει, το πρόστιμο είναι 1.000 έως 2.000 ευρώ^[3].

13. Τι να κάνετε: βήμα προς βήμα

1. Βρείτε την άδειά σας και σημειώστε την ημερομηνία έκδοσης, τον αριθμό, τον κωδικό ΕΜΣΥ, την ποσότητα και τους όρους της.
2. Ελέγξτε αν άλλαξε κάτι από τότε: δικαιούχος, ποσότητα, χρήση, καλλιέργεια, γεώτρηση. Αν ναι, η παράταση δεν σας καλύπτει και χρειάζεται τροποποίηση^[3][7].
3. Αν η άδεια είναι πριν από το 2006, ρωτήστε τη Διεύθυνση Υδάτων αν χρειάζεται νέος φάκελος^[9].
4. Αν η άδεια είναι του 2006 έως 2014 και δεν υποβάλατε δήλωση έως τις 30/6/2026, υποβάλετέ την τώρα, με τον σειριακό αριθμό, την ένδειξη του υδρομέτρου και φωτογραφίες, και κρατήστε το αποδεικτικό^[2]. Αν είναι μεταγενέστερη, ρωτήστε γραπτά τη Διεύθυνση Υδάτων αν ζητά δήλωση (Πίνακας 6).
5. Φωτογραφίστε το υδρόμετρο μία φορά τον χρόνο, την ίδια περίοδο, και κρατήστε τις φωτογραφίες· στην Αττική υποβάλετε την ένδειξη από τον Οκτώβριο έως το τέλος του έτους^[7].
6. Για πηγάδι ή γεώτρηση χωρίς άδεια που χρησιμοποιείτε, ξεκινήστε τη διαδικασία πριν από οποιονδήποτε έλεγχο: 150 ή 250 ευρώ αντί για 3.000 έως 5.000^[3].
7. Για σημεία που δεν χρησιμοποιείτε, γράψτε τα στο ΕΜΣΥ ως ανενεργά και ζητήστε οδηγίες για τη σφράγιση^[3][12].
8. Πριν από καθαρισμό ή εκβάθυνση, υποβάλετε έκθεση γεωλόγου και ειδοποιήστε τη Διεύθυνση Υδάτων· οι εργασίες δεν ξεκινούν νωρίτερα^[3].
9. Σημειώστε τη λήξη: αν η άδειά σας λήγει στις 31/12/2028, ο φάκελος ανανέωσης υποβάλλεται μέσα στους 6 μήνες πριν από τη λήξη, δηλαδή από τον Ιούλιο του 2028, εκτός αν εν τω μεταξύ αλλάξει ο κανόνας ή μετατεθεί η 3η αναθεώρηση^[3]. Για άλλες προθεσμίες του έτους, δείτε τις κρίσιμες ημερομηνίες.

14. Λίστα ελέγχου

• Έχω αντίγραφο της άδειας χρήσης νερού και ξέρω τον αριθμό και την ημερομηνία έκδοσής της.
• Ξέρω τον κωδικό ΕΜΣΥ κάθε γεώτρησης, πηγαδιού ή πηγής στα χωράφια μου.
• Κάθε σημείο που δεν χρησιμοποιώ είναι γραμμένο στο ΕΜΣΥ ως ανενεργό και έχει σφραγιστεί.
• Από την έκδοση της άδειας δεν έχουν αλλάξει δικαιούχος, ποσότητα, χρήση ή τεχνικά χαρακτηριστικά, ή έχω ζητήσει τροποποίηση.
• Αν η άδεια είναι του 2006 έως 2014, έχω υποβάλει την υπεύθυνη δήλωση και κρατώ αποδεικτικό.
• Το υδρόμετρο δεν μηδενίζεται και ο σειριακός του αριθμός είναι γνωστός στη Διεύθυνση Υδάτων.
• Έχω φωτογραφίες της ένδειξης του υδρομέτρου, με ημερομηνία, για κάθε έτος.
• Η ποσότητα που αντλώ δεν ξεπερνά τη μέγιστη ποσότητα της άδειας.
• Στο Δελτίο Νο1 του προμηθευτή ρεύματος αναγράφεται ο σωστός αριθμός άδειας και η ημερομηνία λήξης της.
• Οι αρδευόμενες εκτάσεις που δηλώνω στον ΟΣΔΕ συμφωνούν με την άδεια.

15. Συχνές ερωτήσεις

Η άδειά μου έληξε το 2025. Ισχύει;

Αν εκδόθηκε μετά το 2005 και δεν άλλαξαν τα στοιχεία της, η ΚΥΑ 68264/1004/2025 την παρατείνει αυτοδίκαια, ακόμη κι αν είχε λήξει, έως ένα έτος μετά την 3η αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης· κατά τις υπηρεσίες, έως τις 31/12/2028^[2][7]. Δείτε όμως αν η Διεύθυνση Υδάτων της περιοχής σας συνδέει την παράταση με την υπεύθυνη δήλωση (ενότητα 9).

Έχασα την προθεσμία της 30ής Ιουνίου. Τι κάνω;

Η εκπρόθεσμη υποβολή τιμωρείται με 300 έως 1.000 ευρώ, όπως και η μη υποβολή^[2]. Επικοινωνήστε με τη Διεύθυνση Υδάτων και υποβάλετε τη δήλωση. Αν σας επιβληθεί πρόστιμο, η πληρωμή μέσα σε 30 ημέρες το μειώνει στο μισό^[3].

Είναι υποχρεωτικό το υδρόμετρο;

Οι ελάχιστοι όροι των αδειών προβλέπουν μη μηδενιζόμενο υδρόμετρο στην κεφαλή της γεώτρησης ή τήρηση στοιχείων του μετρητή και της ετήσιας κατανάλωσης ρεύματος^[4]. Ο συγκεκριμένος όρος για τη δική σας γεώτρηση γράφεται στην άδεια.

Πουλάω το χωράφι. Χρειάζεται κάτι για τη γεώτρηση;

Ο συμβολαιογράφος χρειάζεται πιστοποιητικό ΕΜΣΥ, εκτός αν ο κωδικός ΕΜΣΥ αναγράφεται στην άδεια ή στο τοπογραφικό^[6][12]. Ο νέος ιδιοκτήτης ενημερώνει την αδειοδοτούσα αρχή για την αλλαγή δικαιούχου^[3].

Αγόρασα το 2011 χωράφι με γεώτρηση που δεν δηλώθηκε ποτέ. Τι ισχύει;

Το 2011 η χρήση χρειαζόταν ήδη άδεια, και η ΚΥΑ 150559/2011 έδινε προθεσμία για αίτηση, που έληξε στις 15/1/2014^[22]. Το συμβόλαιο δεν χρειαζόταν να αναφέρει τη γεώτρηση· αν την αναφέρει, χρησιμεύει σήμερα ως απόδειξη παλαιότητας^[3]. Αν υποβάλετε τώρα αυτοβούλως αίτηση για άδεια χρήσης, πριν από έλεγχο ή καταγγελία, πληρώνετε 250 ευρώ και αποδεικνύετε ότι η γεώτρηση υπήρχε πριν από το πρώτο Σχέδιο Διαχείρισης της περιοχής· τα πρώτα Σχέδια εγκρίθηκαν το 2013 ή αργότερα. Αν η γεώτρηση εντοπιστεί πρώτα σε έλεγχο, το πρόστιμο είναι 3.000 έως 5.000 ευρώ^[3]. Για την επόμενη μεταβίβαση θα χρειαστείτε πιστοποιητικό ή κωδικό ΕΜΣΥ^[6].

Νοικιάζω χωράφι με γεώτρηση. Ποιος έχει την άδεια;

Αίτηση μπορεί να υποβάλει και ο μισθωτής, με το μισθωτήριο ως τίτλο χρήσης^[4]. Αν η άδεια είναι στο όνομα του ιδιοκτήτη και τη γεώτρηση τη χρησιμοποιεί ο μισθωτής, συμφωνήστε γραπτά ποιος τηρεί τους όρους, και ρωτήστε τη Διεύθυνση Υδάτων αν χρειάζεται τροποποίηση.

Θέλω να ανοίξω νέα γεώτρηση. Από πού ξεκινώ;

Από την άδεια εκτέλεσης έργου, με υδρογεωλογική έκθεση. Η άδεια χρήσης ακολουθεί, μετά την ολοκλήρωση του έργου, με την έκθεση εκτέλεσης και τη δοκιμαστική άντληση^[3][4]. Το Σχέδιο Διαχείρισης της περιοχής μπορεί να περιορίζει ή να απαγορεύει νέες γεωτρήσεις^[3].

16. Τι δεν είναι σαφές

• Ποιοι έπρεπε να υποβάλουν δήλωση. Η ΚΥΑ αφορά τις άδειες που εκδόθηκαν «πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας»· άλλες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις το περιορίζουν στις άδειες έως τον Οκτώβριο του 2014 και άλλες το επεκτείνουν έως τον Μάιο του 2024 ή τον Ιούνιο του 2025 (Πίνακας 6)^{[2][7][8][9][10][11]}. Ενιαία ερμηνευτική εγκύκλιο του ΥΠΕΝ δεν βρήκαμε.
• Αν η δήλωση είναι προϋπόθεση της παράτασης. Η ΚΥΑ προβλέπει πρόστιμο για τη μη υποβολή, όχι απώλεια της παράτασης· η Κρήτη, όμως, παρουσιάζει τη δήλωση ως προϋπόθεση^[2][8].
• Η ημερομηνία λήξης. Η ΚΥΑ συνδέει τη λήξη με την 3η αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης και όχι με ημερομηνία. Η ημερομηνία 31/12/2028 προέρχεται από τις υπηρεσίες και προϋποθέτει ότι η 3η αναθεώρηση θα γίνει εμπρόθεσμα^[2][7][10].
• Οι άδειες του 2014 έως 2021. Το νέο κείμενο κατονομάζει τις άδειες που εκδόθηκαν μετά το 2005 με τις ΚΥΑ 43504/2005 και 150559/2011, όσες εκδόθηκαν μετά το 2021 και όσες εκδόθηκαν μετά τη 2η αναθεώρηση^[2]. Δεν κατονομάζει ρητά τις άδειες που εκδόθηκαν με την ΚΥΑ 146896/2014 έως το 2021. Οι υπηρεσίες τις θεωρούν καλυπτόμενες^[7][9].
• Παραγραφή. Ειδική διάταξη για την παραγραφή των προστίμων για χρήση νερού χωρίς άδεια δεν βρήκαμε ούτε στον ν. 3199/2003 ούτε στις ΚΥΑ^[3][20]. Όσο η γεώτρηση χρησιμοποιείται χωρίς άδεια, η παράβαση συνεχίζεται. Για συγκεκριμένη υπόθεση, συμβουλευτείτε δικηγόρο.
• Οι ετήσιες ενδείξεις. Η Αττική τις ζητά ρητά κάθε χρόνο^[7]· ενιαίο εθνικό κανόνα με προθεσμία δεν βρήκαμε. Το τι ισχύει για κάθε γεώτρηση εξαρτάται από τους όρους της άδειας.
• Υδρόμετρο ή στοιχεία ρεύματος. Ο όρος του Παραρτήματος VI επιτρέπει, με το διαζευκτικό «ή», τήρηση στοιχείων του μετρητή και της ετήσιας κατανάλωσης ρεύματος αντί για υδρόμετρο στην κεφαλή^[4]. Η εφαρμογή του στην πράξη δεν είναι ενιαία.
• Οι μετρητές στα συλλογικά δίκτυα. Η προθεσμία λήγει στο τέλος του 2026, με τον όρο «εφόσον είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό»^[13]. Δημόσια στοιχεία για την πρόοδο ανά οργανισμό εγγείων βελτιώσεων δεν βρήκαμε.

17. Η άποψή μας

Το νερό ενός υδροφορέα δεν το αντλεί ένας μόνο. Κάθε γεώτρηση κατεβάζει τη στάθμη και για τον γείτονα, και όπου κανείς δεν ξέρει πόσο αντλεί ο καθένας, κερδίζει όποιος ανοίξει βαθύτερα και αντλήσει νωρίτερα. Ένα μητρώο των σημείων και μια μέτρηση της ποσότητας δεν είναι, από μόνα τους, κρατική υπερβολή. Είναι η βάση για να υπάρξουν σαφή δικαιώματα χρήσης, δηλαδή ποιος δικαιούται πόσο νερό και από πού, που προστατεύονται, μεταβιβάζονται μαζί με το χωράφι και προφυλάσσουν τον μικρό από τον μεγάλο. Για τον ίδιο τον παραγωγό, ένα υδρόμετρο που δεν μηδενίζεται είναι και απόδειξη: δείχνει ότι αντλεί όσα δικαιούται.

Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Αντί να ανανεωθούν μία μία, όπως προβλέπει η διαδικασία, οι άδειες παρατείνονται μαζικά με υπουργική απόφαση· οι άδειες έληγαν από τις 17 Μαΐου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε έναν μήνα αργότερα, με αναδρομική ισχύ^[2][7]. Η ημερομηνία λήξης δεν γράφεται πουθενά στο κείμενο. Και η ίδια φράση διαβάζεται διαφορετικά από υπηρεσίες του ίδιου κράτους, ενώ το πρόστιμο για όποιον έκανε «λάθος» ανάγνωση είναι ένα και συγκεκριμένο. Όταν ο πολίτης δεν μπορεί να μάθει με βεβαιότητα αν οφείλει μια δήλωση, η τήρηση του κανόνα εξαρτάται από το ποια ανακοίνωση έτυχε να διαβάσει.

Η αβεβαιότητα έχει κόστος, και το κόστος δεν πέφτει εξίσου σε όλους. Η μεγάλη εκμετάλλευση με μηχανικό και γραφείο παρακολουθεί τις ανακοινώσεις κάθε Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Ο παραγωγός με ένα πηγάδι και δέκα στρέμματα δεν το κάνει, και συχνά δεν ξέρει καν αν η άδειά του είναι του 2009 ή του 2015. Το λιγότερο που οφείλει το ΥΠΕΝ είναι μια ενιαία ερμηνευτική εγκύκλιος για το ποιοι οφείλουν δήλωση, η ρητή διευκρίνιση ότι η παράταση δεν χάνεται για μια δήλωση που υποβάλλεται εκπρόθεσμα και μια απλή ηλεκτρονική υπηρεσία όπου ο καθένας θα βλέπει την άδειά του, τη λήξη της και τον κωδικό ΕΜΣΥ. Οι κανόνες για ένα κοινό αγαθό λειτουργούν όταν είναι λίγοι, σταθεροί και ίδιοι για όλους· όχι όταν αλλάζουν ερμηνεία από περιοχή σε περιοχή. Για τη σχέση του παραγωγού με την αγορά και το κράτος, δείτε και το άρθρο μας «Ο αγρότης και η ελεύθερη αγορά».

Σχετικά άρθρα: Λειψυδρία, φωτιές και οι αποζημιώσεις του Daniel · Κρίσιμες ημερομηνίες · Δορυφόροι, GPS και βώλοι · Καύσιμα, λιπάσματα, ρεύμα · Ο αγρότης και η ελεύθερη αγορά