Από τα μπλόκα στη Mercosur: οι αγρότες ξαναζεσταίνουν τις μηχανές

Τον χειμώνα τα τρακτέρ έκλεισαν εθνικές οδούς και τελωνεία για περισσότερο από ενάμιση μήνα. Δέκα μήνες μετά, οι αγροτικοί σύλλογοι λένε ότι οι υποσχέσεις έμειναν μισές. Και ήδη συζητούν νέα μπλόκα. Την ίδια ώρα, η εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες της Mercosur εφαρμόζεται προσωρινά, ενώ το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί αν είναι συμβατή με τις Συνθήκες. Θα υποστηρίξουμε μια θέση που ίσως ακούγεται αντίθετη με το κλίμα: το ελεύθερο εμπόριο δεν είναι ο εχθρός του Έλληνα αγρότη. Το πρόβλημα είναι οι άνισοι κανόνες που η ίδια η ΕΕ φορτώνει στους δικούς της παραγωγούς.

Ο χειμώνας των μπλόκων

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στα τέλη Νοεμβρίου – αρχές Δεκεμβρίου 2025. Στις 13/1 ο πρωθυπουργός μετρούσε ήδη «45 ημέρες» αποκλεισμών^[2]. Στόχος τους ήταν το κόστος παραγωγής, οι τιμές, οι καθυστερήσεις των πληρωμών μετά το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και η ευλογιά. Στις 9/12/2025 ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου εξέδωσε παραγγελία προς τις εισαγγελίες να παρεμβαίνουν στους αποκλεισμούς δρόμων. Δεύτερη παραγγελία ακολούθησε αργότερα^[1].

Στις 7/1/2026 η κυβέρνηση εξειδίκευσε τα μέτρα της. Τα κυριότερα: ρεύμα στα 8,5 λεπτά την κιλοβατώρα, αποζημιώσεις ΕΛΓΑ στο 100% της ασφαλιζόμενης αξίας και εθνικό σύστημα ιχνηλασιμότητας. Ο Κ. Χατζηδάκης είπε ότι από τα 27 αιτήματα είχαν ικανοποιηθεί τα 16^[1]. Στις 13/1, μετά τη συνάντηση με εκπροσώπους αγροτών στο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός μίλησε για «ειλικρινή διάλογο». Πρόσθεσε όμως ότι «μια κομματική μειοψηφία επιμένει σε κάποια από τα μπλόκα, εκβιάζοντας ανοιχτά την κοινωνία» και ότι η κυβέρνηση «δεν πρόκειται να ανεχθ[εί] ούτε εκβιασμούς, ούτε παρανομίες»^[2]. Για τους αγρότες που έμειναν στους δρόμους, η φράση ακούστηκε ως προειδοποίηση. Για την κυβέρνηση ήταν η γραμμή ότι η ανοχή έχει όρια. Τα μπλόκα λύθηκαν σταδιακά μέσα στην εβδομάδα 19–26 Ιανουαρίου, με αποφάσεις γενικών συνελεύσεων. Τελευταίο έκλεισε του Προμαχώνα, στις 26/1^[3].

Από τον Φεβρουάριο στη Λάρισα

• 13/2/2026: τρακτέρ έφτασαν στην πλατεία Συντάγματος για το κόστος παραγωγής^[4].
• 15/5/2026: στον Προμαχώνα, αγρότες που διαμαρτύρονταν για την έλλειψη ελέγχων βιοασφάλειας στα φορτηγά με ζώα συγκρούστηκαν με τα ΜΑΤ. Έπεσαν χημικά και ένας αγρότης λιποθύμησε^[5]. Η Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων κατήγγειλε «απρόκλητη, αυταρχική και βίαιη επίθεση» και δύο «αναίτιες προσαγωγές»^[6]. (Δεν εντοπίσαμε αναλυτική επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. για το περιστατικό.)
• 14/10/2026: ο πρωθυπουργός συναντήθηκε με αντιπροσωπεία αγροτών στο Κιλελέρ για περίπου 20 λεπτά. Είπε ότι το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία στοχεύεται για την 1η Νοεμβρίου και ότι το ΟΣΔΕ είναι «πρώτη προτεραιότητα». Σύμφωνα με το ThessPost, όπως το μεταφέρει η Αυγή, τους είπε: «Πριν ζεστάνετε τις μηχανές για τα μπλόκα, ελάτε να συναντηθούμε ξανά»^[7].

Ο Κ. Τζέλλας, πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι πήγαν «για να του υπενθυμίσουμε αυτά που δεν έλυσε». Ανέφερε απλήρωτα του 2024 και του 2025 και δηλώσεις ΟΣΔΕ που δεν έχουν φτάσει ούτε το 10%. Και πρόσθεσε: «αν είναι να κερδίσουμε κάτι θα το κερδίσουμε μόνο στο δρόμο»^[7]. Πανελλαδική σύσκεψη των μπλόκων αναμένεται, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, στα τέλη Νοεμβρίου^[7].

Mercosur: τι ψήφισε η Ελλάδα

Στις 9/1/2026 το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε με ειδική πλειοψηφία την υπογραφή της συμφωνίας με τη Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη). Σύμφωνα με το Politico, όπως το μεταφέρει το Agronews, κατά ψήφισαν Γαλλία, Πολωνία, Αυστρία, Ιρλανδία και Ουγγαρία, ενώ το Βέλγιο απείχε. Η Ελλάδα ψήφισε υπέρ^[8].

Η θέση του ΥΠΑΑΤ: σύμφωνα με το υπουργείο, η συμφωνία προστατεύει από απομιμήσεις 21 ελληνικά προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη, ανάμεσά τους τη φέτα, την ελιά Καλαμάτας και τη μαστίχα Χίου. Περιλαμβάνει επίσης ρήτρα διασφάλισης για τα ευαίσθητα προϊόντα, όπως τα εσπεριδοειδή, το ελαιόλαδο και το μέλι. Το υπουργείο σημείωσε ότι οι ελληνικές αγροδιατροφικές εξαγωγές στη Mercosur είναι σήμερα μόλις 34,3 εκατ. € και ότι η συμφωνία «θα περνούσε ανεξάρτητα από την στάση της χώρας μας»^[8].

Η κριτική: αγροτικοί σύλλογοι και αρθρογράφοι του αγροτικού Τύπου θεωρούν ότι η ψήφος υπέρ αντιφάσκει με τη ρητορική στήριξης των αγροτών. Φοβούνται ανταγωνισμό από φθηνότερα εισαγόμενα προϊόντα, κυρίως κρέας, μέλι και ζάχαρη, που παράγονται με χαλαρότερα πρότυπα^[9]. Για μια πιο ουδέτερη αποτίμηση του τι κερδίζει και τι ρισκάρει η Ελλάδα, δείτε την ανάλυση της Καθημερινής^[10].

Πού βρίσκεται η συμφωνία σήμερα

• 21/1/2026: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε, με 334 ψήφους υπέρ και 324 κατά, γνωμοδότηση του Δικαστηρίου της ΕΕ για το αν η συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες. Ώσπου να αποφανθεί το Δικαστήριο, το Κοινοβούλιο δεν ψηφίζει την έγκρισή του^[11].
• 1/5/2026: παρ' όλα αυτά, η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία άρχισε να εφαρμόζεται προσωρινά^[12].
• Ρήτρα διασφάλισης: ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/687 ορίζει πώς εφαρμόζεται η διμερής ρήτρα για τα αγροτικά προϊόντα. Η Επιτροπή μπορεί να κινήσει έρευνα και να πάρει μέτρα αν οι εισαγωγές αυξηθούν απότομα ή οι τιμές τους πέσουν απότομα^[13].
• 29/9/2026: η Αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου απέρριψε το αίτημα της Πολωνίας να ανασταλεί η προσωρινή εφαρμογή^[14].

Ως τις 17/10 δεν εντοπίσαμε να έχει ενεργοποιηθεί η ρήτρα για κάποιο προϊόν. (Προς επιβεβαίωση.)

Η άποψή μας: ελεύθερο εμπόριο, αλλά και ελεύθεροι αγρότες

Το ελεύθερο εμπόριο, κατά κανόνα, ωφελεί: φθηνότερες εισροές και μηχανήματα, περισσότερες αγορές για τα προϊόντα μας, περισσότερες επιλογές για τον καταναλωτή. Η Ελλάδα είναι χώρα που εξάγει ελαιόλαδο, φέτα, φρούτα και λαχανικά. Ο προστατευτισμός σπάνια μένει μονόδρομος: όποιος κλείνει τα σύνορά του προσκαλεί αντίποινα στα δικά του προϊόντα.

Η ένσταση των αγροτών όμως έχει βάση, και δεν αφορά το εμπόριο καθαυτό. Αφορά την ασυμμετρία. Ο Ευρωπαίος παραγωγός δουλεύει με περιορισμούς στα φυτοφάρμακα, υποχρεώσεις τεκμηρίωσης, ψηφιακούς ελέγχους, οικολογικούς όρους και κόστος συμμόρφωσης που ο ανταγωνιστής του εκτός ΕΕ συχνά δεν έχει. Όταν οι ίδιοι κανόνες δεν ισχύουν για τα εισαγόμενα, ο άνισος ανταγωνισμός δεν είναι αποτέλεσμα της αγοράς. Είναι αποτέλεσμα της ρύθμισης.

Δύο απαντήσεις είναι δυνατές. Η μία είναι να «εξαχθεί» η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία και στις άλλες χώρες, με ρήτρες καθρέφτη και νέους ελέγχους στα σύνορα. Η άλλη, που προτιμούμε, είναι να μειωθεί το περιττό κανονιστικό βάρος εδώ: να κρατηθούν οι κανόνες που προστατεύουν πραγματικά την υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων και να ξανακριθούν, με ανάλυση κόστους–οφέλους, όσοι προσθέτουν κόστος χωρίς αποδεδειγμένο όφελος. Ένας Έλληνας αγρότης με λιγότερα χαρτιά, φθηνότερες εισροές και ελευθερία να καινοτομεί μπορεί να ανταγωνιστεί. Ένας αγρότης δεμένος σε κανονισμούς και επιδοτήσεις θα ζητά πάντα προστασία.

Για τις κινητοποιήσεις, το δικαίωμα διαμαρτυρίας είναι θεμελιώδες και οι αιτίες της οργής, όπως δείχνουν τα παραπάνω, είναι πραγματικές. Πιστεύουμε όμως ότι ο μακροχρόνιος αποκλεισμός εθνικών οδών και τελωνείων περιορίζει την ελευθερία τρίτων και τελικά στρέφει τη συζήτηση σε περισσότερες κρατικές παροχές, όχι σε περισσότερη αυτονομία για τον αγρότη. Η ισχυρότερη διεκδίκηση δεν είναι «δώστε μας περισσότερα». Είναι «πάρτε λιγότερα και αφήστε μας να δουλέψουμε».