Καύσιμα, λιπάσματα, ρεύμα: το ψαλίδι του κόστους ανοίγει και τα μέτρα δεν το κλείνουν

Κάθε φθινόπωρο ο παραγωγός κάνει τον ίδιο λογαριασμό: πόσο θα κοστίσει η βασική λίπανση, το όργωμα, η σπορά, η άρδευση της επόμενης χρονιάς, και πόσο θα πάρει για το προϊόν του. Φέτος ο λογαριασμός βγαίνει χειρότερος. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος τρέχει πολύ γρηγορότερα από τις τιμές παραγωγού, και τα μέτρα στήριξης, όσο κι αν βοηθούν, δεν κλείνουν τη διαφορά. Αξίζει όμως να δούμε κάτι που συχνά χάνεται: ένα μέρος του κόστους δεν το ορίζει η αγορά αλλά ο νόμος, μέσα από φόρους στα καύσιμα, τέλη άνθρακα και ρυθμίσεις. Και τα μέτρα που υποτίθεται ότι το ελαφρύνουν συχνά προσθέτουν νέα γραφειοκρατία.

Τι δείχνει η Eurostat

Κατά το β΄ τρίμηνο του 2026, οι τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που χρησιμοποιεί ο Έλληνας αγρότης αυξήθηκαν κατά 5,6% σε ετήσια βάση. Οι τιμές παραγωγού των προϊόντων του ανέβηκαν μόλις 1,58%^[1].

Η «ψαλίδα» ξεπερνά τις τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες και είναι ακόμη μεγαλύτερη για τις εκμεταλλεύσεις που καίνε πολύ πετρέλαιο και ρίχνουν πολύ λίπασμα^[1].

Λιπάσματα: ακριβότερο άζωτο και φώσφορος

Σύμφωνα με το παρατηρητήριο τιμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως το παρουσίασε το e-Agrotis στις 16/9/2026, το άζωτο κόστιζε 454 € ανά τόνο θρεπτικού στοιχείου (+16,4% σε ένα χρόνο) και ο φώσφορος 739 € (+18,6%). Το κάλιο ήταν σχεδόν σταθερό (−1,6%). Το Brent βρισκόταν στα 103 δολάρια το βαρέλι, 16,4% πάνω σε έναν μόνο μήνα^[2]. Προσοχή: πρόκειται για ευρωπαϊκές τιμές χονδρικής ανά τόνο θρεπτικού στοιχείου, όχι για την τιμή στο τιμολόγιο του καταστήματος.

Το κράτος δίνει ενίσχυση για την αγορά λιπασμάτων ίση με το 15% της καθαρής αξίας των παραστατικών, με ανώτατο όριο 50.000 € ανά επιχείρηση. Η πρώτη περίοδος κάλυψε αγορές από 15/3 ως 30/6/2026^[3]. Πάνω από την αγορά πλανάται και ο ευρωπαϊκός μηχανισμός άνθρακα στα σύνορα (CBAM), που επιβαρύνει τα εισαγόμενα λιπάσματα. Η Κομισιόν έχει προτείνει αναστολή δασμών για αμμωνία και ουρία από χώρες εκτός Ρωσίας και Λευκορωσίας^[4]. (Η πρόταση δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι εγκρίθηκε.)

Αγροτικό πετρέλαιο: από την επιστροφή στην αντλία

Ως σήμερα ο αγρότης πλήρωνε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο πρατήριο και τον έπαιρνε πίσω αργότερα σε δόσεις. Για τις αγορές από 1/1 ως 31/10/2026 ισχύει η παλιά διαδικασία: η τρίτη δόση, για τιμολόγια Ιουλίου–Σεπτεμβρίου, αναμένεται τον Οκτώβριο^[5]. Από την 1η Νοεμβρίου 2026 σχεδιάζεται άμεση έκπτωση στο πρατήριο μέσω εφαρμογής της ΑΑΔΕ (QR στο myDATA app), περίπου 0,41 €/λίτρο^[5][6]. Ο πρωθυπουργός επιβεβαίωσε τον στόχο της 1ης Νοεμβρίου στη Λάρισα στις 14/10^[7]. Το σχετικό νομοσχέδιο ήταν σε δημόσια διαβούλευση ως τις 22/10, με στόχο να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου^[8].

• Η κυβέρνηση έχει μονιμοποιήσει την αύξηση κατά 50% των ορίων λίτρων που επιδοτούνται. Σύμφωνα με το CNN Greece, περίπου 37.000 αγρότες πήραν επιπλέον ποσά τον Δεκέμβριο^[6].
• Από τις 13/1, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, οι αγρότες δεν πληρώνουν ούτε τον ΦΠΑ που αναλογεί στον ΕΦΚ^[9].
• Σύμφωνα με τον Agrotypos, εξετάζεται να αυξηθεί η έκπτωση στα 0,65 €/λίτρο. (Μη επιβεβαιωμένο: δεν υπάρχει ανακοίνωση.)^[5]

Ρεύμα και νερό άρδευσης

Το ρεύμα είναι η μόνη εισροή που φθήνυνε. Από 1/4/2026 ως 31/3/2028 το πρόγραμμα ΓΑΙΑ της ΔΕΗ δίνει σταθερή τιμή 0,085 €/kWh σε αγρότες χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές και 0,110 €/kWh σε όσους έχουν οφειλές^[10]. Η κυβέρνηση το χαρακτηρίζει «το χαμηλότερο ηλεκτρικό τιμολόγιο στην Ευρώπη». Μετά τη συνάντηση της 13/1 εντάχθηκαν και όσοι βρίσκονται σε ρύθμιση και είναι συνεπείς για ένα χρόνο^[9][11]. Και το νερό άρδευσης ακριβαίνει: ο ΤΟΕΒ Ιεράπετρας, για παράδειγμα, αύξησε κατά 5 λεπτά το κυβικό για το 2026, για τη συντήρηση των υποδομών και για έργα αποθήκευσης νερού^[12].

Η κριτική των αγροτών

Τον Μάιο, στις κινητοποιήσεις των Σερρών, η Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων ζήτησε «πετρέλαιο στο 1 ευρώ —όπως κερδίσαμε στα μπλόκα— φθηνά λιπάσματα και φυτοφάρμακα» και εγγυημένες τιμές^[13]. Αγρότες της περιοχής κατήγγειλαν ότι οι υποσχέσεις «υλοποιήθηκαν ελάχιστα έως και καθόλου» και ότι «το πετρέλαιο έφτασε στα 2 ευρώ»^[14]. (Η τιμή αυτή είναι δήλωση των διαμαρτυρομένων και δεν την επιβεβαιώσαμε.) Στη Λάρισα, μετά τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό στις 14/10, ο Κ. Τζέλλας, πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, δήλωσε ότι τα προβλήματα «δεν έχουν λυθεί, έχουν αυξηθεί»^[15].

Η θέση της κυβέρνησης

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι έχει κάνει ό,τι επιτρέπουν τα δημοσιονομικά και οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Στις 7/1 ο Κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι από τα 27 αιτήματα των αγροτών είχαν ικανοποιηθεί τα 16 και τέσσερα ήταν υπό επεξεργασία. Τα υπόλοιπα 7, είπε, είναι εκτός δημοσιονομικών ορίων ή του πλαισίου της ΕΕ^[11]. Ο πρωθυπουργός είπε ότι η κυβέρνηση «εξάντλησε τις αντοχές της οικονομίας, στηρίζοντας τους αγρότες όσο ποτέ»^[9].

Η άποψή μας: λιγότερη επιβάρυνση, όχι περισσότερα προγράμματα

Η συνήθης απάντηση στο ακριβό κόστος είναι ένα νέο πρόγραμμα: επιστροφή εδώ, ενίσχυση εκεί, ειδικό τιμολόγιο αλλού. Κάθε τέτοιο μέτρο έχει όρους, προθεσμίες, πλατφόρμες και εξαιρέσεις. Πιστεύουμε ότι ο απλούστερος και δικαιότερος δρόμος είναι να μειωθεί η επιβάρυνση που προκαλεί το ίδιο το κράτος, για όλους και χωρίς αιτήσεις.

• Καύσιμα: το αφορολόγητο στην αντλία είναι βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, γιατί σταματά ο αγρότης να προκαταβάλλει φόρο που θα του επιστραφεί. Το ίδιο το γεγονός όμως ότι χρειάστηκαν χρόνια επιστροφών σε δόσεις δείχνει πώς λειτουργεί ένα σύστημα που πρώτα φορολογεί και ύστερα «στηρίζει».
• Λιπάσματα: η ενίσχυση 15% βοηθά, αλλά την ίδια ώρα ευρωπαϊκοί κανόνες όπως ο CBAM ανεβάζουν το κόστος των εισαγόμενων λιπασμάτων. Η άρση των δασμών και των επιβαρύνσεων στις εισροές θα ωφελούσε όλους, χωρίς αιτήσεις και ελέγχους.
• Ενέργεια: ένα ειδικό τιμολόγιο με όρους ενημερότητας είναι παροχή που αποφασίζεται πολιτικά και μπορεί να αλλάξει πολιτικά. Μια πραγματικά ανταγωνιστική αγορά ενέργειας, με λιγότερα εμπόδια για αγροτικά φωτοβολταϊκά και ενεργειακές κοινότητες, προσφέρει πιο σταθερή λύση.
• Τιμές: καταλαβαίνουμε το αίτημα για «εγγυημένες τιμές», αλλά διαφωνούμε. Όπου το κράτος ορίζει τιμές, η εμπειρία δείχνει πλεονάσματα, ελλείψεις και τελικά νέους ελέγχους. Η διαπραγματευτική δύναμη του παραγωγού χτίζεται καλύτερα με εθελοντικούς συνεταιρισμούς και ομάδες παραγωγών, απευθείας πωλήσεις και επώνυμα προϊόντα.