Ζημιές από αγριογούρουνα: ΕΛΓΑ, περιοχές Ramsar, κυνήγι και περίφραξη

Ένα κοπάδι αγριόχοιρων μπορεί σε μία νύχτα να ισοπεδώσει ένα χωράφι με ηλίανθο ή καλαμπόκι, να καταστρέψει τη σοδειά ενός αμπελιού ή να γκρεμίσει τις ξερολιθιές μιας πλαγιάς. Εκτός των περιοχών Ramsar, ο παραγωγός ανακαλύπτει τότε ότι ο ΕΛΓΑ, στον οποίο πληρώνει κάθε χρόνο εισφορά, δεν θα τον αποζημιώσει. Ο οδηγός εξηγεί τι καλύπτει ο ΕΛΓΑ από τις ζημιές των άγριων ζώων, γιατί η κάλυψη για τους αγριόχοιρους περιορίζεται στις περιοχές της Σύμβασης Ramsar, πώς δηλώνεται η ζημιά και πώς υπολογίζεται η αποζημίωση, και ποια άλλα μέσα υπάρχουν: κυνήγι, συνεργεία δίωξης, ενισχύσεις και περίφραξη. Τα στοιχεία ισχύουν στις 24/10/2026.

Ενδεικτική φωτογραφία: αγριόχοιρος σε αγρό στο Φυσικό Πάρκο Σπεσάρτ της Βαυαρίας (2024· φωτ.: Thomas Fuhrmann, CC BY-SA 4.0)^[1].

1. Η σύντομη απάντηση

Ο ν. 3877/2010 απαριθμεί περιοριστικά τους κινδύνους για τους οποίους ασφαλίζεται η φυτική παραγωγή στον ΕΛΓΑ. Από τα άγρια ζώα περιλαμβάνει την αρκούδα σε όλη τη χώρα, τα άγρια κουνέλια μόνο στη Λήμνο, τα ελάφια μόνο στη Ρόδο και τα αγριογούρουνα «στις περιοχές όπου προστατεύονται από τη συνθήκη RAMSAR»^[2]. Ο Κανονισμός Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής, που καθορίζει τι αποζημιώνεται στην πράξη, τα περιλαμβάνει όλα εκτός από τα ελάφια^[3][11].

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας παραγωγός στη Λάρισα, στη Σάμο ή στην Αρκαδία πληρώνει κανονικά την ειδική ασφαλιστική εισφορά, αλλά δεν αποζημιώνεται όταν τα αγριογούρουνα καταστρέφουν την παραγωγή του. Το ΥΠΑΑΤ το επιβεβαίωσε ρητά το 2025, σε απαντήσεις προς τη Βουλή για τη Λάρισα και τη Σάμο^[12][13]. Ο ν. 5336/2026 αύξησε τα ανώτατα όρια αποζημίωσης, αλλά τον κατάλογο των άγριων ζώων δεν τον τροποποίησε^[5][6].

Για τον παραγωγό το πρακτικό συμπέρασμα έχει τρία σκέλη. Πρώτον, να ελέγξει αν το αγροτεμάχιό του βρίσκεται σε περιοχή Ramsar. Αν βρίσκεται, να δηλώνει μέσα σε 15 ημέρες κάθε ζημιά που κρίνει ότι υπερβαίνει το 20% (βλ. ενότητα 6). Δεύτερον, να ζητήσει από τη Δασική Υπηρεσία ή τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) της περιοχής του να δράσουν συνεργεία δίωξης, αν οι ζημιές είναι συστηματικές (βλ. ενότητα 10). Τρίτον, να σταθμίσει το κόστος της πρόληψης, κυρίως της ηλεκτροφόρου περίφραξης, απέναντι στη ζημιά που αναμένει. Εκτός των περιοχών Ramsar, η πρόληψη είναι συνήθως το μόνο μέσο που ελέγχει ο ίδιος.

2. Τι καλύπτει ο ΕΛΓΑ από τα άγρια ζώα

Ο ν. 3877/2010 διακρίνει τους κινδύνους για τη φυτική παραγωγή από τους κινδύνους για το ζωικό κεφάλαιο^[2]. Η κάλυψη ενός κινδύνου που αναφέρει ο νόμος ενεργοποιείται μόνο από την ημερομηνία κατά την οποία αρχίζει να ισχύει ο Κανονισμός Ασφάλισης που τον περιλαμβάνει^[2]. Γι’ αυτό ο Πίνακας 1 δείχνει και τα δύο επίπεδα.

Για να αποζημιωθεί, ο παραγωγός πρέπει επιπλέον να είναι ασφαλιστικά ενήμερος: να έχει υποβάλει την Ενιαία Δήλωση Καλλιέργειας/Εκτροφής του έτους, να έχει καταβάλει την ειδική ασφαλιστική εισφορά και να μην οφείλει εισφορές προηγούμενων ετών. Πρέπει επίσης να υποβάλει εμπρόθεσμα δήλωση ζημιάς και να καταβάλει τα τέλη εκτίμησης^[14]. Η εισφορά για τη φυτική παραγωγή είναι 4% της ασφαλιζόμενης αξίας, 1,5% για την ελιά και 0,5% για τα θερμοκήπια. Για το ζωικό κεφάλαιο είναι 0,75%^[14]. Οφείλεται ανεξάρτητα από το αν η περιοχή καλύπτεται για ζημιές από αγριόχοιρους.

3. Γιατί μόνο στις περιοχές Ramsar

Ο περιορισμός δεν είναι ερμηνεία του ΕΛΓΑ ούτε απόφαση του διοικητικού του συμβουλίου. Είναι γραμμένος στο άρθρο 5 παρ. 1 περ. ι΄ του ν. 3877/2010, που περιγράφει τον κίνδυνο ως «ζημιές από αγριογούρουνα, στις περιοχές όπου προστατεύονται από τη συνθήκη RAMSAR»^[2]. Ο Κανονισμός Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής (ΚΥΑ 157502/2011) επαναλαμβάνει την ίδια διατύπωση στο άρθρο 2 και στον ορισμό του άρθρου 3 παρ. 9^[3]. Δημοσιευμένη αιτιολόγηση για την επιλογή του κριτηρίου δεν βρήκαμε.

Ο νόμος ορίζει επίσης πώς εντάσσεται στον Κανονισμό ένας κίνδυνος που προβλέπει ο ίδιος αλλά δεν καλύπτεται ακόμη. Απαιτείται αναλογιστική μελέτη και κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία καθορίζει τον χρόνο έναρξης και τους όρους της κάλυψης, καθώς και το ύψος της δαπάνης και τον τρόπο χρηματοδότησής της^[2]. Το 2021 το ΥΠΑΑΤ απάντησε ότι οι ζημιές από τα ελάφια της Ρόδου δεν καλύπτονταν ούτε από τον νόμο ούτε από τον Κανονισμό^[11]. Αργότερα τα ελάφια προστέθηκαν στον νόμο (περ. ιδ΄), αλλά στον Κανονισμό δεν έχουν ενταχθεί^[2][3]. Η περίπτωση δείχνει ότι η αναγραφή ενός ζώου στον νόμο δεν αρκεί για να υπάρξει αποζημίωση.

Για τα αγριογούρουνα εκτός των περιοχών Ramsar το εμπόδιο είναι διπλό. Κατά την ανάγνωσή μας, η επέκταση σε όλη τη χώρα θα απαιτούσε πρώτα τροποποίηση του άρθρου 5 του νόμου, όπου είναι γραμμένος ο γεωγραφικός περιορισμός, και έπειτα την ίδια διαδικασία: αναλογιστική μελέτη και κοινή υπουργική απόφαση^[2].

4. Οι δέκα ελληνικές περιοχές Ramsar

Η Ελλάδα έχει εντάξει στον κατάλογο της Σύμβασης Ramsar δέκα υγροτόπους διεθνούς σημασίας, όλους στις 21 Αυγούστου 1975^[4].

Ο κατάλογος δείχνει γιατί η κάλυψη αφορά λίγους παραγωγούς. Οι περιοχές αυτές είναι δέλτα, λίμνες και λιμνοθάλασσες της Μακεδονίας, της Θράκης, της Ηπείρου και της Δυτικής Ελλάδας. Στη Θεσσαλία, στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου δεν υπάρχει καμία^[4].

Το αν ένα συγκεκριμένο αγροτεμάχιο θεωρείται ότι βρίσκεται σε περιοχή Ramsar δεν είναι πάντα προφανές. Σε δημοσίευμα του Αυγούστου 2025, ένας αγρότης από τη Σαρακήνα του Δήμου Λαγκαδά, κοντά στις λίμνες Βόλβη και Κορώνεια, δήλωσε ότι τα χωράφια του ανήκουν στη «Β΄ ζώνη» της περιοχής Ramsar και δεν αποζημιώνονται, ενώ χωράφια της «ζώνης Α΄», λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, αποζημιώνονται. Κατά το ίδιο δημοσίευμα, οι ζημιές σε ηλίανθο εκτείνονταν σε περίπου 1.000 στρέμματα γύρω από τη Σαρακήνα και σε ορισμένα χωράφια έφταναν το 100%^[15]. Τον ισχυρισμό για τις ζώνες δεν μπορέσαμε να τον επαληθεύσουμε σε κείμενο του ΕΛΓΑ (βλ. ενότητα 17). Πριν από την καλλιεργητική περίοδο, ρωτήστε τον ανταποκριτή του ΕΛΓΑ αν τα αγροτεμάχιά σας καλύπτονται για ζημιές από αγριογούρουνα.

5. Τι άλλαξε με τον ν. 5336/2026

Ο ν. 5336/2026 (ΦΕΚ Α΄ 153) δημοσιεύθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 και ισχύει από τη δημοσίευσή του, εκτός αν κάποια διάταξη ορίζει διαφορετικά^[6]. Δύο άρθρα του αφορούν τον ΕΛΓΑ:

• Άρθρο 56: ανώτατα όρια αποζημίωσης. Τροποποιεί το άρθρο 6 παρ. 5 του ν. 3877/2010. Η αποζημίωση ανά ασφαλιστικό έτος ζημιάς δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τις 200.000 € ανά δικαιούχο, για όλες τις κατηγορίες ζημιάς. Ανά αγροτεμάχιο, το ανώτατο ετήσιο όριο είναι το 100% της ασφαλιζόμενης αξίας της παραγωγής που ζημιώθηκε^[6]. Προηγουμένως τα όρια ήταν 70.000 € και 80% αντίστοιχα· τα παλαιά ποσά εμφανίζονται ακόμη στις «Συχνές ερωτήσεις» του ΕΛΓΑ^[5][14].
• Άρθρο 57: προθεσμία της εισφοράς. Από την εισφορά του 2027 και εφεξής, η ειδική ασφαλιστική εισφορά καταβάλλεται έως και 30 ημέρες από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της Ενιαίας Δήλωσης Καλλιέργειας ή Εκτροφής. Ό,τι δεν καταβληθεί, ο ΕΛΓΑ το εισπράττει με χρέωση του τραπεζικού λογαριασμού του παραγωγού από ποσά που πρόκειται να του καταβληθούν μέσα στο έτος. Ό,τι μείνει ανείσπρακτο έως τις 31 Δεκεμβρίου οριστικοποιείται με πράξη του ΕΛΓΑ και αποστέλλεται στη ΔΟΥ για βεβαίωση και είσπραξη^[6].

Ο νόμος δεν άλλαξε τον τρόπο υπολογισμού: ζημιά έως 20% εξακολουθεί να μην αποζημιώνεται, και πάνω από αυτό το όριο καταβάλλεται το 88% της ζημιάς που υπερβαίνει το 15%· η αφαίρεση κατά 12% παραμένει^[5]. Δεν άλλαξε ούτε τον κατάλογο των άγριων ζώων του άρθρου 5^[2][6]. Κατά τον υπολογισμό μας, για τον παραγωγό με ζημιές από αγριόχοιρους η πρακτική σημασία του νόμου είναι περιορισμένη. Με τον γενικό τύπο, ακόμη και σε ολική καταστροφή ή σε διαδοχικές ζημιές, καταβάλλεται το πολύ το 88% του 85%, δηλαδή το 74,8% της αξίας της παραγωγής με την τιμή της δήλωσης. Το ποσοστό αυτό ήταν ήδη κάτω από το παλαιό όριο του 80%, από το οποίο εξαιρούνταν εξάλλου οι ζημιές από αρκούδα^[3]. Η αύξηση μπορεί να έχει σημασία σε ειδικές περιπτώσεις, π.χ. όταν η τιμή αποζημίωσης προσαυξάνεται έως 30% για πιστοποιημένα βιολογικά ή ΠΟΠ προϊόντα^[3]. Το νέο όριο των 200.000 € αφορά κυρίως τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις.

6. Δήλωση ζημιάς: προθεσμίες και βήματα

Οι κανόνες της δήλωσης βρίσκονται στο άρθρο 15 του Κανονισμού Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής^[3]. Ισχύουν για κάθε καλυπτόμενη ζημιά, άρα και για τα αγριογούρουνα στις περιοχές Ramsar.

1. Πότε. Μέσα σε 15 ημέρες από την επομένη της ημερομηνίας της ζημιάς. Η υποχρέωση δήλωσης αφορά ζημιά πάνω από 20% (για την αρκούδα, πάνω από 5%). Αν η τελευταία ημέρα είναι Κυριακή ή άλλη εξαιρέσιμη ημέρα, η προθεσμία λήγει την επόμενη εργάσιμη^[3]. Για παράδειγμα, για τον παγετό της 4ης Μαΐου 2026 ο Δήμος Νεμέας κάλεσε τους παραγωγούς να υποβάλουν δηλώσεις έως και τις 19 Μαΐου^[16].
2. Πού. Στον ανταποκριτή του ΕΛΓΑ που είναι αρμόδιος για την αγροτική περιοχή όπου βρίσκονται τα αγροτεμάχια. Δήλωση σε ανταποκριτή άλλου δήμου δεν υποχρεώνει τον ΕΛΓΑ να εκτιμήσει τη ζημιά. Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για αγροτεμάχια στα όρια όμορου δήμου, όταν υπάρχει αμφισβήτηση ή άγνοια για τα όρια^[3].
3. Ποιος. Ο ίδιος ο ασφαλισμένος ή τρίτος που έχει εξουσιοδοτηθεί για τον σκοπό αυτό^[3].
4. Τι συνοδεύει τη δήλωση. Αντίγραφο της Ενιαίας Δήλωσης Καλλιέργειας/Εκτροφής του έτους της ζημιάς. Αν η ζημιά συμβεί πριν από την προθεσμία υποβολής της, αρκεί η δήλωση του προηγούμενου έτους^[3].
5. Τέλη εκτίμησης. Καταβάλλονται στον ανταποκριτή μέσα στην ίδια προθεσμία των 15 ημερών· διαφορετικά, ο ΕΛΓΑ δεν υποχρεούται να εκτιμήσει τη ζημιά. Το ύψος τους ορίζεται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΕΛΓΑ^[3][14]. Στη Νεμέα, για τον παγετό του 2026, ήταν 2 € ανά στρέμμα, και η δήλωση υποβαλλόταν μόνο με τον ΑΦΜ^[16].
6. Νέα ζημιά. Αν η προηγούμενη ζημιά έχει ήδη εκτιμηθεί, κάθε νέα ζημιά απαιτεί νέα δήλωση και νέο τέλος εκτίμησης, ανεξάρτητα από το ύψος της. Αν δεν έχει εκτιμηθεί, αρκεί να ενημερώσετε τον ανταποκριτή, ώστε να αναγγείλει τη νέα ζημιά. Αν η προηγούμενη ζημιά εκτιμήθηκε οριστικά πάνω από 20%, η νέα αποζημιώνεται με το 88% του ποσοστού της, ακόμη κι αν η ίδια δεν υπερβαίνει το 20%^[3].
7. Συγκομιδή πριν από την εκτίμηση. Αν πρέπει να συγκομίσετε ή να καλλιεργήσετε πριν έρθει ο εκτιμητής, αφήνετε άθικτα τμήματα, τους λεγόμενους μάρτυρες. Στις αροτραίες καλλιέργειες αφήνετε τρεις λωρίδες πλάτους ενός μέτρου, στο κέντρο και στα δύο άκρα του αγροτεμαχίου, καθεμία σε όλο το μήκος της μιας διάστασής του. Στα αμπέλια αφήνετε ένα πρέμνο στα τριάντα και στα δέντρα ένα δέντρο στα είκοσι, διάσπαρτα σε όλη την έκταση^[3].
8. Επανεκτίμηση. Αν διαφωνείτε με το πόρισμα, μπορείτε να ζητήσετε επανεκτίμηση μέσα σε δέκα ημέρες από την επομένη της τοιχοκόλλησης της πρόσκλησης για τα πορίσματα, με αίτηση στον ανταποκριτή όπου αναφέρετε τους λόγους. Η αίτηση συνοδεύεται από απόδειξη εμπρόθεσμης καταβολής των τελών επανεκτίμησης, που είναι διπλάσια από τα τέλη εκτίμησης^[3].
9. Πληρωμή. Η αποζημίωση καταβάλλεται το αργότερο μέσα σε δύο μήνες από την εκκαθάριση της ζημιάς, μόνο σε τραπεζικό λογαριασμό που έχει δηλώσει ο δικαιούχος. Η μη εμπρόθεσμη καταβολή της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς στερεί το δικαίωμα αποζημίωσης^[3].

7. Πώς υπολογίζεται η αποζημίωση: παραδείγματα

Η αποζημίωση υπολογίζεται χωριστά για κάθε αγροτεμάχιο και για κάθε είδος και ποικιλία. Λαμβάνονται υπόψη η κατά στρέμμα παραγωγή και ο αριθμός των στρεμμάτων, όπως τα προσδιόρισε η εκτίμηση, το ποσοστό της ζημιάς και η τιμή ανά μονάδα προϊόντος της Ενιαίας Δήλωσης Καλλιέργειας/Εκτροφής^[3][14]. Ο τύπος που δημοσιεύει ο ΕΛΓΑ είναι:

Αποζημίωση = στρέμματα × μέση παραγωγή σε κιλά × (ποσοστό ζημιάς − 15) × 0,88 × τιμή ανά κιλό ÷ 100^[14]

Το ποσοστό ζημιάς στρογγυλοποιείται σε ακέραια μονάδα. Αν είναι έως και 20%, δεν καταβάλλεται τίποτα^[3].

Στα παραδείγματα που ακολουθούν, ο Γιώργος καλλιεργεί καλαμπόκι σε αγροτεμάχιο 30 στρεμμάτων. Η μέση παραγωγή είναι 1.200 κιλά ανά στρέμμα και η τιμή της δήλωσής του 0,22 € το κιλό. Τα πρόσωπα, οι αποδόσεις και οι τιμές είναι υποθετικά. Η αξία της παραγωγής είναι 30 × 1.200 × 0,22 = 7.920 €. Αν τόση είναι και η ασφαλιζόμενη αξία, με συντελεστή 4% η ειδική ασφαλιστική εισφορά είναι 316,80 €^[14].

Από τον πίνακα προκύπτουν τρία συμπεράσματα. Πρώτον, υπάρχει απότομο κατώφλι: με ζημιά 20% ο Γιώργος δεν παίρνει τίποτα, ενώ με ζημιά 21% παίρνει 418,18 €. Γι’ αυτό η εκτίμηση και, αν χρειαστεί, η επανεκτίμηση έχουν μεγάλη σημασία. Δεύτερον, ακόμη και σε περιοχή Ramsar η αποζημίωση δεν καλύπτει ολόκληρη τη ζημιά: στην περίπτωση Γ καλύπτει περίπου το 66% της αξίας που χάθηκε. Τρίτον, στην περίπτωση Ε ο Γιώργος πληρώνει την ίδια εισφορά με έναν παραγωγό περιοχής Ramsar, αλλά για τον ίδιο κίνδυνο δεν αποζημιώνεται.

Σύγκριση με τη ζημιά από αρκούδα

Η Μαρία έχει αμπέλι 10 στρεμμάτων σε ορεινό χωριό, με μέση παραγωγή 1.000 κιλά ανά στρέμμα και τιμή 0,50 € το κιλό. Η αξία της παραγωγής είναι 5.000 €. Αρκούδα καταστρέφει το 10% της παραγωγής. Επειδή η ζημιά υπερβαίνει το 5%, ο ΕΛΓΑ καταβάλλει, κατά τη διατύπωση του άρθρου 10 του Κανονισμού, αποζημίωση για το συνολικό ποσοστό ζημιάς: 10% × 5.000 € = 500 €^[3]. Αν την ίδια ζημιά την είχαν προκαλέσει αγριογούρουνα, ακόμη και σε περιοχή Ramsar, η Μαρία δεν θα έπαιρνε τίποτα, επειδή η ζημιά δεν υπερβαίνει το 20%. Τα στοιχεία είναι και εδώ υποθετικά.

8. Ζωικό κεφάλαιο και μελίσσια

Για το ζωικό κεφάλαιο ο ΕΛΓΑ καλύπτει απώλειες από τον λύκο, την αρκούδα και τα άγρια αδέσποτα σκυλιά. Για τα μελισσοσμήνη, ως άγριο ζώο νοείται μόνο η αρκούδα. Ο αγριόχοιρος δεν περιλαμβάνεται στους κινδύνους για το ζωικό κεφάλαιο^[14].

Η διαδικασία για τα ζώα διαφέρει από τη φυτική παραγωγή. Η ζημιά αναγγέλλεται τηλεφωνικά στο υποκατάστημα του ΕΛΓΑ την ίδια ημέρα ή, το αργότερο, την επόμενη εργάσιμη, από τον ίδιο τον κτηνοτρόφο ή μέσω του ανταποκριτή. Η δήλωση ζημιάς υποβάλλεται ταυτόχρονα ή, το αργότερο, την επόμενη εργάσιμη μετά την αναγγελία^[14].

Για τους χοιροτρόφους ο αγριόχοιρος έχει και άλλη διάσταση, την αφρικανική πανώλη των χοίρων: η ΚΥΑ 44441/2026 χρηματοδοτεί τη μείωση του πληθυσμού των αγριόχοιρων για την πρόληψη και τον έλεγχο της νόσου (βλ. ενότητα 11)^[9].

9. Κυνήγι: τι ισχύει την περίοδο 2026–2027

Οι ρυθμίσεις θήρας εκδίδονται κάθε χρόνο με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Για την περίοδο 2026–2027 ισχύει η ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/88483/2815/2026 (ΦΕΚ Β΄ 4804/3.8.2026)^[7].

Το κυνήγι απαγορεύεται, μεταξύ άλλων, στα μόνιμα καταφύγια άγριας ζωής, στις περιοχές με απαγορεύσεις θήρας ορισμένης διάρκειας και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών. Απαγορεύεται επίσης σε ζώνη πλάτους 500 μέτρων κατά μήκος της ζώνης ασφάλειας προκάλυψης (ΖΑΠ) των χερσαίων συνόρων. Από την τελευταία απαγόρευση εξαιρούνται τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών^[7]. Μέσα σε κατοικημένες περιοχές η θήρα απαγορεύεται. Γι’ αυτό, για τους αγριόχοιρους που πλησιάζουν οικισμούς, η υπουργική απόφαση του 2022 προβλέπει εκδίωξη ή σύλληψη με ειδικούς κλωβούς από τις Δασικές Αρχές και απομάκρυνση των ζώων^[8].

Ο αγρότης που έχει άδεια θήρας μπορεί να κυνηγήσει αγριογούρουνα στο χωράφι του μόνο τις ημέρες και με τους όρους των ρυθμίσεων θήρας· εκτός περιόδου δρουν μόνο τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών (Πίνακας 4)^[7]. Αν έχετε αμφιβολία για το τι επιτρέπεται στην περιοχή σας, ρωτήστε το Δασαρχείο πριν κάνετε οτιδήποτε.

Η αγοραπωλησία θηραμάτων απαγορεύεται, εκτός από όσα προέρχονται από εκτροφεία, από Ελεγχόμενες Κυνηγετικές Περιοχές ή από το εξωτερικό. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η πώληση αγριόχοιρων που θήρευσαν τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών, με απόφαση του οικείου Επιθεωρητή Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής. Προϋπόθεση είναι η επεξεργασία του θηράματος σε εγκατάσταση χειρισμού θηραμάτων παρουσία κτηνιάτρου ή προηγούμενος κτηνιατρικός έλεγχος από επίσημο κτηνίατρο^[7].

10. Συνεργεία δίωξης και ομάδες κυνηγών

Το κύριο μέσο του κράτους για τον έλεγχο του πληθυσμού εκτός κυνηγετικής περιόδου είναι τα συνεργεία δίωξης. Προβλέπονται στο άρθρο 259 παρ. 2 περ. α΄ του Δασικού Κώδικα (ν.δ. 86/1969) και οργανώνονται με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/100124/3310/2022^[8]. Συγκροτούνται με αποφάσεις των Επιθεωρητών Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής και επιχειρούν όλο τον χρόνο. Τα μέλη τους είναι κυνηγοί από τους κυνηγετικούς συλλόγους που συνεργάζονται με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Πρέπει να έχουν άδεια θήρας σε ισχύ και ασφαλιστική κάλυψη και να φορούν φωσφορίζον πορτοκαλί ένδυμα^[8].

Η απόφαση κατατάσσει τις περιοχές σε τρεις κατηγορίες^[8]:

• Άμεση προτεραιότητα: οι Δασικές Υπηρεσίες των Επιθεωρήσεων Μακεδονίας–Θράκης και Ηπείρου–Δυτικής Μακεδονίας. Υποχρεούνται να συγκροτήσουν ένα ή περισσότερα συνεργεία ανά υπηρεσία, σε συνεργασία με τους κυνηγετικούς συλλόγους.
• Μέση προτεραιότητα: οι Επιθεωρήσεις Θεσσαλίας–Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου–Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου και Αττικής. Εδώ τα συνεργεία συγκροτούνται ύστερα από αξιολόγηση της ανάγκης προστασίας της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Η αξιολόγηση γίνεται σε συνεννόηση με τη ΔΑΟΚ ή την αρμόδια κτηνιατρική υπηρεσία της περιφερειακής ενότητας ή ύστερα από αίτημά τους.
• Αιγαίο και Κρήτη: στις Επιθεωρήσεις Αιγαίου και Κρήτης τα συνεργεία συγκροτούνται μόνο αν το ζητήσει η οικεία ΔΑΟΚ.

Παράλληλα λειτουργούν ομάδες κυνηγών στο πλαίσιο του προγράμματος επιτήρησης της αφρικανικής πανώλης των χοίρων (ΚΥΑ 147/21886/2021). Οι ρυθμίσεις θήρας του 2026–2027 επιτρέπουν και σε αυτές να δρουν εκτός περιόδου θήρας και σε περιοχές όπου η θήρα απαγορεύεται, με τους όρους που θέτουν οι περιφερειακές Δασικές Υπηρεσίες^[7].

Η ΥΑ του 2022 απαγορεύει επίσης την παροχή τροφής σε αγριόχοιρους και ημίαιμους χοίρους στον αστικό, ημιαστικό και περιαστικό ιστό, καθώς και στις περιοχές όπου δρουν τα συνεργεία. Στα συνοδευτικά μέτρα περιλαμβάνει ιδίως τη μείωση της τροφικής έλξης των αγριόχοιρων, με την τακτική περισυλλογή των απορριμμάτων^[8].

Η κάλυψη δεν είναι ομοιόμορφη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Αυγούστου 2025 για τον Λαγκαδά, εκεί τα συνεργεία δρουν κυρίως στη δημοτική ενότητα Κορώνειας, στα Καλίνδοια, στο Πολυδένδρι και στη Χρυσαυγή, και οι καρπώσεις που καταγράφει το Δασαρχείο Λαγκαδά υπολείπονται του εκτιμώμενου πληθυσμού^[15]. Για τον παραγωγό, ο δρόμος είναι να απευθυνθεί, μόνος του ή μέσω του αγροτικού συλλόγου, στη ΔΑΟΚ και στο Δασαρχείο της περιοχής του. Το αίτημα καλό είναι να περιγράφει τα αγροτεμάχια, τις καλλιέργειες, τις ημερομηνίες των επιδρομών και την έκταση της ζημιάς.

11. Ενισχύσεις για τη θήρα και την αναφορά νεκρών ζώων

Η ΚΥΑ 44441/2026 για τα κτηνιατρικά μέτρα του 2026 προβλέπει κατ’ αποκοπή ενισχύσεις που συνδέονται με την αφρικανική πανώλη των χοίρων^[9]:

Σύμφωνα με την εγκύκλιο 30948/Σ.14294/6.2.2026 της Διεύθυνσης Υγείας των Ζώων του ΥΠΑΑΤ, η ενίσχυση των 100 € αφορά έως 200 ενήλικα θηλυκά ανά περιοχή, σε δώδεκα περιοχές: τις περιφερειακές ενότητες Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων, Καστοριάς, Κοζάνης, Ημαθίας, Πιερίας, Χαλκιδικής, Καβάλας, Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου, καθώς και τη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης. Η εγκύκλιος εντάσσει τη θήρα στο σχέδιο μείωσης του πληθυσμού της ΚΥΑ 147/21886/2021, το οποίο υλοποιούν όλο τον χρόνο τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών^[10]. Τα δικαιολογητικά τα δίνει η κτηνιατρική υπηρεσία της περιφερειακής ενότητας.

Για τον αγρότη που είναι και κυνηγός και συμμετέχει σε συνεργείο δίωξης ή σε ομάδα κυνηγών, το ποσό δεν είναι αμελητέο: για δέκα ενήλικα θηλυκά στην Ημαθία, η ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 1.000 €. Δεν είναι σαφές αν η ενίσχυση καταβάλλεται και για θήρα εκτός συνεργείων και ομάδων κυνηγών· ρωτήστε την κτηνιατρική υπηρεσία πριν από το κυνήγι^[9][10]. Η ενίσχυση των 150 € για την αναφορά νεκρού αγριόχοιρου αφορά ρητά τους κτηνοτρόφους και τους ιδιώτες, άρα και τον παραγωγό που βρίσκει νεκρό ζώο στο χωράφι του^[9]. Ενημερώστε την κτηνιατρική υπηρεσία της περιφερειακής ενότητας και ακολουθήστε τις οδηγίες της.

12. Περίφραξη και άλλα μέτρα πρόληψης

Για τις αροτραίες καλλιέργειες, ένα μέτρο πρόληψης που έχει δοκιμαστεί στο πεδίο είναι η ηλεκτροφόρος περίφραξη. Σε πείραμα του 2005 στη Σλοβενία, που δημοσιεύθηκε το 2008, δοκιμάστηκαν τρεις τύποι προσωρινής ηλεκτροφόρου περίφραξης γύρω από καλαμπόκι. Έως τη συγκομιδή δεν παρατηρήθηκε διάσπαση της περίφραξης, αν και υπήρχαν ίχνη αγριόχοιρων στην εξωτερική πλευρά της. Μόνο νεαρά αγριογούρουνα πέρασαν μία φορά, για λίγο. Αντίθετα, τα γειτονικά απροστάτευτα χωράφια και λιβάδια υπέστησαν σημαντικές ζημιές. Ο φθηνότερος τύπος ήταν αυτός με τους τρεις αγωγούς σε μεταλλικούς αποστάτες σχήματος ανεστραμμένου Γ, σε ύψος 15, 30 και 55 εκατοστών από το έδαφος. Οι ερευνητές πρότειναν αυτόν ως βάση για περαιτέρω βελτίωση^[17].

Η ίδια μελέτη δίνει χρήσιμα πρακτικά στοιχεία^[17]:

• Ο ενεργοποιητής είχε αποθηκευμένη ενέργεια 6 joule και τροφοδοτούνταν από μπαταρία 55 Ah. Η τάση στους αγωγούς διατηρούνταν στα 5,5 kV.
• Η βλάστηση κατά μήκος της περίφραξης κοβόταν, ώστε να υπάρχει καθαρή λωρίδα περίπου 50 εκατοστών. Η συντήρηση και ο έλεγχος της τάσης γίνονταν κάθε εβδομάδα, και η μπαταρία αντικαθιστόταν όταν η τάση έπεφτε κάτω από 3,5 kV.
• Το κόστος των υλικών, χωρίς τον ενεργοποιητή, ήταν 22–27 λεπτά του ευρώ ανά μέτρο, δηλαδή 87–110 € για τα 400 μέτρα περιμέτρου ενός τετράγωνου αγροτεμαχίου ενός εκταρίου (10 στρεμμάτων), σε τιμές της εποχής.

Ένα τετράγωνο αγροτεμάχιο 30 στρεμμάτων έχει περίμετρο περίπου 693 μέτρων. Με τα ίδια μοναδιαία κόστη, τα υλικά θα κόστιζαν περίπου 152–187 €, χωρίς τον ενεργοποιητή, την μπαταρία και την εργασία. Οι σημερινές τιμές είναι πιθανότατα υψηλότερες, και το πείραμα αφορούσε μία καλλιέργεια σε μία περιοχή. Δείχνει όμως την τάξη μεγέθους: για τον Γιώργο της ενότητας 7, το κόστος των υλικών είναι μικρό σε σύγκριση με μια ζημιά 60%, που εκτός Ramsar δεν αποζημιώνεται.

Πριν από μόνιμη περίφραξη, ιδίως αν το αγροτεμάχιο γειτνιάζει με δασική έκταση ή βρίσκεται σε προστατευόμενη περιοχή, ρωτήστε το Δασαρχείο και την Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) αν απαιτείται έγκριση. Τοποθετήστε προειδοποιητικές πινακίδες κατά μήκος της ηλεκτροφόρου περίφραξης, ιδίως κοντά σε δρόμους και μονοπάτια.

13. Άλλες ενισχύσεις

Αμπελώνες: εξαίρεση για τις μηδενικές δηλώσεις συγκομιδής

Στην παρέμβαση Π2-58.1 «Αναδιάρθρωση και μετατροπή αμπελώνων», η ΚΥΑ 176522/2026 αποκλείει κατά κανόνα τα αμπελοτεμάχια για τα οποία στη δήλωση συγκομιδής αναγράφεται προορισμός που δεν σχετίζεται με την οινοποίηση, όπως η ιδιοκατανάλωση ή η απόσταξη. Εξαιρεί όμως τους αμπελουργούς που υπέβαλαν μηδενικές δηλώσεις συγκομιδής σε εξαιρετικές περιστάσεις, όπως η καταστροφή της συγκομιδής από άγρια ζώα, εφόσον τις εξετάσει και τις επιβεβαιώσει η αρμόδια ΔΑΟΚ^[19]. Την ίδια εξαίρεση προέβλεπε η ΥΑ 370365/2024, στην οποία παρέπεμψε το ΥΠΑΑΤ το 2025 στην απάντησή του για τη Σάμο· η ΚΥΑ 176522/2026 την επαναλαμβάνει για την περίοδο 2026–2027^[13][19]. Αν τα αγριογούρουνα κατέστρεψαν τη σοδειά σας, αναφέρετε τον λόγο στη δήλωση συγκομιδής και ζητήστε από τη ΔΑΟΚ να τον επιβεβαιώσει.

ΣΣ ΚΑΠ: περίφραξη μόνο για μεγάλα θηλαστικά

Το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023–2027 περιλαμβάνει την παρέμβαση Π3-73-3.2 για μη παραγωγικές επενδύσεις προστασίας μεγάλων θηλαστικών. Τα είδη που αναφέρει ο τίτλος της είναι η αρκούδα, ο λύκος, το τσακάλι και το ελάφι. Ο αγριόχοιρος δεν περιλαμβάνεται. Κατά τον έλεγχό μας στις 24/10/2026, η σελίδα της παρέμβασης δεν εμφάνιζε δημοσιευμένη πρόσκληση^[20].

De minimis και κρατικές ενισχύσεις

Δεν βρήκαμε ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) ή άλλη κρατική ενίσχυση ειδικά για ζημιές από αγριόχοιρους. Η πιο πρόσφατη ΚΥΑ de minimis για αγρότες που εντοπίσαμε (ΦΕΚ Β΄ 4670/2026), συνολικού ύψους έως 24.648.751 €, αφορά άλλες περιπτώσεις: το ρύζι, τον παγετό του 2021 και τη λειψυδρία του 2025 στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων^[21]. Τέτοιες ενισχύσεις αποφασίζονται κατά περίπτωση και δεν αποτελούν δικαίωμα.

14. Αιτήματα και εκκρεμότητες

• Λάρισα. Σε ερώτηση του βουλευτή Λάρισας Μάξιμου Χαρακόπουλου, το ΥΠΑΑΤ απάντησε ότι οι ζημιές δεν καλύπτονται, επειδή η Λάρισα δεν είναι περιοχή Ramsar. Πρόσθεσε ότι μελετώνται επιπλέον μέτρα και ότι το νομοσχέδιο για τη συνολική αναμόρφωση του γεωργοασφαλιστικού συστήματος βρίσκεται «στην τελική ευθεία». Τον Αύγουστο του 2025, με αφορμή την απάντηση, ο βουλευτής ζήτησε να προβλεφθεί στο νέο ασφαλιστικό πλαίσιο του ΕΛΓΑ και η κάλυψη των ζημιών από αγριόχοιρους στη φυτική παραγωγή. Κατά τον ίδιο, οι επιδρομές γίνονται πλέον όχι μόνο σε χωριά κοντά σε δασωμένες περιοχές, όπως το Ομόλιο, αλλά και στον κάμπο του Δήμου Κιλελέρ^[12].
• Σάμος. Τον Οκτώβριο του 2025 το ΥΠΑΑΤ απάντησε ότι οι ζημιές δεν καλύπτονται, επειδή η Σάμος δεν είναι περιοχή Ramsar^[13]. Τον Σεπτέμβριο του 2026, σύμφωνα με τον Ενιαίο Οινοποιητικό Αγροτικό Συνεταιρισμό Σάμου, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Ιωάννης Ανδριανός ενημέρωσε ότι το υπουργείο εξετάζει θετικά το αίτημα αποζημίωσης. Αποφασίστηκε επίσης να μεταβεί στο νησί κλιμάκιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου^[22]. Τοπικό δημοσίευμα αναφέρει ζημιές σε αμπελώνες, ξερολιθιές και αγροτικές υποδομές, καθώς και μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην κρατική καταγραφή με θερμικές κάμερες, περίπου 600 ζώα, και στην εκτίμηση του Πανσαμιακού Αγροτικού Συλλόγου για περισσότερα από 2.000^[23]. Έως τις 24/10/2026 δεν βρήκαμε δημοσιευμένα αποτελέσματα της επίσκεψης ούτε απόφαση για αποζημίωση.
• Νέος Κανονισμός του ΕΛΓΑ. Η διαβούλευση του Μαΐου 2024 έθετε, μεταξύ άλλων, στόχους την κάλυψη του 100% της ασφαλιζόμενης αξίας, την κατάργηση της αφαίρεσης κατά 12% και νέα προγράμματα καλύψεων για την κλιματική κρίση. Επέκταση της κάλυψης για τα άγρια ζώα δεν αναφερόταν^[24]. Έως τις 24/10/2026 νομοθετήθηκε μόνο η αύξηση των ανώτατων ορίων, με τον ν. 5336/2026· η αφαίρεση κατά 12% παραμένει^[5][6].

15. Τι να κάνετε: λίστα ελέγχου

• Έχω ρωτήσει τον ανταποκριτή του ΕΛΓΑ ποια όρια της περιοχής Ramsar εφαρμόζει και αν τα αγροτεμάχιά μου βρίσκονται μέσα σε αυτά^[2][4].
• Έχω υποβάλει την Ενιαία Δήλωση Καλλιέργειας/Εκτροφής, έχω πληρώσει εμπρόθεσμα την ειδική ασφαλιστική εισφορά και δεν έχω οφειλές από προηγούμενα έτη^[14].
• Σημειώνω την ημερομηνία κάθε επιδρομής και φωτογραφίζω τη ζημιά με ημερομηνία και θέση, την ίδια ημέρα.
• Σε περιοχή Ramsar, υποβάλλω δήλωση ζημιάς μέσα σε 15 ημέρες από την επομένη της ζημιάς, στον ανταποκριτή του δήμου όπου βρίσκεται το χωράφι, και πληρώνω τα τέλη εκτίμησης^[3][14].
• Για κάθε νέα επιδρομή μετά την εκτίμηση υποβάλλω νέα δήλωση. Αν η εκτίμηση δεν έχει γίνει ακόμη, ενημερώνω τον ανταποκριτή^[3].
• Αν πρέπει να συγκομίσω πριν από την εκτίμηση, αφήνω μάρτυρες όπως ορίζει ο Κανονισμός^[3].
• Ελέγχω το πόρισμα και, αν διαφωνώ, ζητώ επανεκτίμηση μέσα σε δέκα ημέρες^[3].
• Έχω ζητήσει, μόνος μου ή μέσω του αγροτικού συλλόγου, από τη ΔΑΟΚ και το Δασαρχείο να δράσουν συνεργεία δίωξης στην περιοχή μου^[8].
• Δεν αφήνω κοντά στο χωράφι τροφή, απορρίμματα ή απορριφθείσα παραγωγή, που προσελκύουν τα ζώα^[8].
• Έχω υπολογίσει αν μια ηλεκτροφόρος περίφραξη κοστίζει λιγότερο από τη ζημιά που αναμένω, και έχω ρωτήσει το Δασαρχείο αν χρειάζεται έγκριση^[17].
• Αν είμαι αμπελουργός και η σοδειά καταστράφηκε, αναφέρω τον λόγο στη δήλωση συγκομιδής και ζητώ επιβεβαίωση από τη ΔΑΟΚ^[19].
• Αν βρω νεκρό αγριόχοιρο, ενημερώνω την κτηνιατρική υπηρεσία της περιφερειακής ενότητας και ακολουθώ τις οδηγίες της^[9].
• Δεν χρησιμοποιώ ποτέ δηλητήρια, βρόχους ή αυτοσχέδιες παγίδες^[18].

16. Συχνές ερωτήσεις

Πληρώνω εισφορά στον ΕΛΓΑ. Γιατί δεν αποζημιώνομαι για τα αγριογούρουνα;

Επειδή ο νόμος και ο Κανονισμός καλύπτουν τις ζημιές από αγριογούρουνα μόνο στις περιοχές Ramsar^[2][3]. Η εισφορά καλύπτει τους υπόλοιπους κινδύνους του Κανονισμού, όπως το χαλάζι, τον παγετό και την αρκούδα.

Ο ν. 5336/2026 δεν άλλαξε τον ΕΛΓΑ;

Άλλαξε τα ανώτατα όρια αποζημίωσης σε 200.000 € ανά δικαιούχο και σε 100% ανά αγροτεμάχιο, καθώς και την προθεσμία καταβολής της εισφοράς από το 2027. Δεν άλλαξε ούτε τα άγρια ζώα που καλύπτονται ούτε τον τρόπο υπολογισμού^[5][6].

Το χωράφι μου είναι κοντά σε λίμνη. Είναι σε περιοχή Ramsar;

Μόνο αν η λίμνη είναι ένας από τους δέκα υγροτόπους του Πίνακα 2 και το αγροτεμάχιο βρίσκεται μέσα στα όρια που εφαρμόζει ο ΕΛΓΑ^[4]. Η εγγύτητα δεν αρκεί. Ζητήστε γραπτή ενημέρωση από τον ανταποκριτή του ΕΛΓΑ.

Τα αγριογούρουνα έρχονται κάθε νύχτα. Πόσες δηλώσεις κάνω;

Ο Κανονισμός απαιτεί νέα δήλωση για κάθε νέα ζημιά μετά την εκτίμηση της προηγούμενης. Αν η προηγούμενη δεν έχει εκτιμηθεί, αρκεί να ενημερώσετε τον ανταποκριτή^[3]. Για επαναλαμβανόμενες επιδρομές, ρωτήστε τον ανταποκριτή ποια ημερομηνία θα θεωρηθεί ημερομηνία της ζημιάς, και μην αφήσετε να περάσουν 15 ημέρες από την πρώτη.

Μπορώ να σκοτώσω αγριογούρουνο που βρίσκω στο χωράφι μου;

Μόνο αν έχετε άδεια θήρας και μόνο τις ημέρες και με τους όρους των ρυθμίσεων θήρας: έως τις 28/2/2027, Τετάρτη, Σάββατο και Κυριακή, όπου η θήρα επιτρέπεται^[7]. Μέσα σε κατοικημένες περιοχές η θήρα απαγορεύεται^[8]. Εκτός περιόδου, η δράση επιτρέπεται μόνο στα συνεργεία δίωξης και στις ομάδες κυνηγών^[7]. Για τη δική σας περίπτωση, ρωτήστε το Δασαρχείο ή συμβουλευτείτε δικηγόρο.

Ποιον ρωτάω για συνεργείο δίωξης;

Τη ΔΑΟΚ της περιφερειακής ενότητας και το Δασαρχείο. Στη Μακεδονία, στη Θράκη και στην Ήπειρο οι Δασικές Υπηρεσίες υποχρεούνται να συγκροτούν συνεργεία· αλλού η συγκρότηση εξαρτάται από αξιολόγηση της ανάγκης ή από αίτημα της ΔΑΟΚ (βλ. ενότητα 10)^[8].

Υπάρχει επιδότηση για την περίφραξη;

Για τους αγριόχοιρους δεν βρήκαμε. Η παρέμβαση Π3-73-3.2 του ΣΣ ΚΑΠ αφορά την αρκούδα, τον λύκο, το τσακάλι και το ελάφι, και στις 24/10/2026 δεν είχε δημοσιευμένη πρόσκληση^[20].

Μπορώ να πουλήσω το κρέας;

Κατά κανόνα όχι. Επιτρέπεται μόνο η πώληση αγριόχοιρων που θήρευσαν τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών, με κτηνιατρικό έλεγχο (βλ. ενότητα 9)^[7].

Αν τα αγριογούρουνα καταστρέψουν ξερολιθιές ή αρδευτικά;

Ο ΕΛΓΑ καλύπτει με τον Κανονισμό Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής τη φυτική παραγωγή της καλλιεργητικής περιόδου, όχι τις υποδομές ούτε το φυτικό κεφάλαιο, όπως τα πρέμνα και τα δέντρα^[3]. Για ζημιές σε υποδομές από αγριόχοιρους δεν βρήκαμε πρόγραμμα αποζημίωσης.

17. Τι δεν είναι σαφές

• Ποια όρια των περιοχών Ramsar εφαρμόζει ο ΕΛΓΑ. Ο νόμος και ο Κανονισμός αναφέρονται γενικά στις «περιοχές όπου προστατεύονται από τη συνθήκη RAMSAR»^[2][3]. Δεν βρήκαμε δημοσιευμένο χάρτη ή κατάλογο αγροτεμαχίων. Δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε τη διάκριση σε ζώνες Α΄ και Β΄ που ανέφερε σε δημοσίευμα αγρότης του Λαγκαδά^[15].
• Το ενοποιημένο κείμενο του Κανονισμού. Βασιστήκαμε στο κείμενο του Κανονισμού όπως το παραθέτει το e-nomothesia^[3], στις «Συχνές ερωτήσεις» του ΕΛΓΑ^[14] και σε δημοσίευμα του Οκτωβρίου 2026 που επιβεβαιώνει ότι το όριο του 20% και ο συντελεστής 88% ισχύουν^[5]. Επίσημο ενοποιημένο κείμενο δεν βρήκαμε. Το κείμενο του e-nomothesia δεν ενσωματώνει την ΚΥΑ 156444/2025 (ΦΕΚ Β΄ 3130/2025), η οποία όμως αφορά τα μέσα ενεργητικής προστασίας, όχι τα θέματα του οδηγού^[25].
• Η ημερομηνία της ζημιάς στις επαναλαμβανόμενες επιδρομές. Ο Κανονισμός μετρά την προθεσμία από την επομένη της ημερομηνίας του ζημιογόνου αιτίου^[3]. Δεν βρήκαμε οδηγία του ΕΛΓΑ για ζημιές που συσσωρεύονται σε πολλές νύχτες.
• Η ζημιά από αρκούδα. Ο Κανονισμός ορίζει ότι για ζημιά πάνω από 5% καταβάλλεται αποζημίωση για το συνολικό ποσοστό^[3]. Το ότι οι ζημιές από αρκούδα εξαιρούνταν από το παλαιό όριο του 80% συνηγορεί στην ίδια ανάγνωση, αλλά επίσημο παράδειγμα υπολογισμού που να επιβεβαιώνει ότι δεν εφαρμόζεται ο συντελεστής 0,88 δεν βρήκαμε.
• Η ενίσχυση των 100 € εκτός συνεργείων. Η εγκύκλιος του ΥΠΑΑΤ εντάσσει τη θήρα των θηλυκών στο σχέδιο μείωσης του πληθυσμού, που υλοποιούν τα συνεργεία δίωξης και οι ομάδες κυνηγών^[10]. Δεν είναι σαφές αν η ενίσχυση καταβάλλεται και για θήρα από μεμονωμένο κυνηγό στην κυνηγετική περίοδο.

18. Η άποψή μας

Ο αγρότης της Λάρισας πληρώνει την ίδια εισφορά με τον αγρότη του δέλτα του Αξιού, αλλά για τον ίδιο κίνδυνο δεν παίρνει τίποτα. Αυτό δεν είναι ασφάλιση με την έννοια που καταλαβαίνει ο παραγωγός. Λειτουργεί περισσότερο σαν υποχρεωτικός φόρος που χρηματοδοτεί ένα σύνολο καλύψεων, το οποίο αποφασίζει ο νομοθέτης. Ο αγρότης δεν μπορεί ούτε να το διαπραγματευτεί ούτε να το αφήσει. Μια πραγματική αγορά ασφάλισης θα τιμολογούσε τον κίνδυνο εκεί όπου υπάρχει. Θα πρόσφερε κάλυψη σε όποιον τη θέλει, με ασφάλιστρο ανάλογο του κινδύνου, και θα έδινε έκπτωση σε όποιον τον μειώνει με περίφραξη.

Η αυστριακή σχολή υπενθυμίζει ότι η τιμή είναι πληροφορία. Όταν ο κίνδυνος από τα αγριογούρουνα δεν τιμολογείται πουθενά, κανείς δεν ξέρει πόσο κοστίζει πραγματικά. Ούτε ο αγρότης, που αποφασίζει τι θα σπείρει. Ούτε το κράτος, που αποφασίζει πόσα συνεργεία θα στείλει. Ούτε ο νομοθέτης, που διατηρεί το κριτήριο Ramsar χωρίς δημοσιευμένη αιτιολόγηση. Η καταγραφή των 600 ζώων στη Σάμο απέναντι στις εκτιμήσεις των αγροτών για περισσότερα από 2.000 είναι ένδειξη αυτού του κενού πληροφόρησης^[23].

Το δεύτερο ζήτημα είναι η ιδιοκτησία και η ευθύνη. Ο αγρότης δεν είναι ιδιοκτήτης των αγριογούρουνων που τρέφονται στο χωράφι του. Η διαχείριση της άγριας πανίδας, όμως, είναι μονοπώλιο του κράτους: το κράτος ορίζει πότε, πού και από ποιον θηρεύεται ένα αγριογούρουνο. Όποιος κρατά το μονοπώλιο της διαχείρισης θα έπρεπε να φέρει και την ευθύνη για τα αποτελέσματά της. Διαφορετικά, θα έπρεπε να αφήσει περισσότερο χώρο στους ιδιοκτήτες, που υφίστανται τη ζημιά, και στους κυνηγετικούς συλλόγους, ώστε να την προλαμβάνουν με σαφείς και απλούς κανόνες. Η σημερινή λύση φορτώνει τη ζημιά στον αγρότη και κρατά την απόφαση στο κράτος.

Δεν ζητάμε έναν ΕΛΓΑ που να πληρώνει τα πάντα. Ένας κρατικός φορέας που υπόσχεται να καλύψει κάθε κίνδυνο θα χρειαζόταν μεγαλύτερες εισφορές ή ελλείμματα που θα πλήρωνε ο φορολογούμενος. Ζητάμε τρία πράγματα. Πρώτον, σαφήνεια: δημόσιο χάρτη για το ποια αγροτεμάχια καλύπτονται. Δεύτερον, ευελιξία: δυνατότητα να ασφαλιστεί ο κίνδυνος ιδιωτικά, με ασφάλιστρο που να αντανακλά την πρόληψη. Τρίτον, απλούστερους κανόνες για την πρόληψη, ώστε ο αγρότης και ο σύλλογος να μπορούν να δράσουν χωρίς να περιμένουν αποφάσεις της διοίκησης.

Σχετικά άρθρα: Αγρότης χωρίς επιδοτήσεις · Κλοπές στην ύπαιθρο · Νερό, φωτιές, Daniel · Ευλογιά και αφθώδης · Η ψαλίδα κόστους και τιμών · Ο αγρότης και η ελεύθερη αγορά